Speelde Kamp bij KPN dubbelspel?

Henk Kamp is zo’n goeierd. De minister van Optimistische Zaken deed twee maanden geleden een ongespecificeerde toezegging aan de Tweede Kamer over de (inmiddels gestaakte) overname van KPN door América Móvil, diens Mexicaanse grootaandeelhouder. Kamp zou, met andere ministers, bezien of de bestaande regels voor borging van publieke belangen zoals de veiligheid van telefoon- en internetlijnen bij overname van een bedrijf als KPN „nog effectiever kunnen worden toegepast.” Dat klonk als: kijken of ons wasmiddel nóg witter wast. Afdeling zinloze reclame.

Maar nee. Wat toen een vaag voornemen was, heeft Kamp bij de behandeling van zijn begroting vorige week op verzoek van SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen omgezet in een heus onderzoek. Hij formuleert de vraag zo: of bij buitenlandse overnames van vitale diensten de bestaande regels eigenlijk nog wel voldoen.

Veel tijd hoeft dat onderzoek niet te kosten. Het uitgangspunt van het ministerie is, sinds publieke klachten ontstonden over de uitverkoop van Nederland (ABN Amro, Essent, Numico, Nuon, PCM Uitgevers, Stork, VNU, Wegener), steeds dezelfde. Buitenlandse investeringen zijn vanzelfsprekend in onze open economie. Reden voor trots. Een opsteker voor het investeringsklimaat. Belemmerende regels en praktijken, zoals de Verenigde Staten, Frankrijk, Italië, Spanje en de Britten hebben, willen wij niet. Wie hier een bedrijf koopt, moet zich wel aan onze wetten houden.

Het onderzoek kan zo klaar zijn, omdat voorgangers van Kamp op Economische Zaken en andere ministers vergelijkbare vragen vanuit de Tweede Kamer vele malen eerder hebben beantwoord. Hij kan verwijzen naar de brief (15 februari 2008) van de ministers van Financiën en Economische Zaken over staatsinvesteringsfondsen, paragraaf 4: „De publieke belangen in Nederland zijn goed geborgd.” Of naar het overzicht van de minister van Economische Zaken (Kamerbrief 24 juni 2008) van sectorale wet- en regelgeving die „bijdraagt aan de borging van de publieke belangen”. Maar ook naar de kabinetsreactie (22 februari 2011) op de analyse van veiligheidsdienst AIVD over de „bedreiging van vitale belangen van Nederland”. De woorden ‘borging’ en ‘publieke belangen’ komen al jaren soepel uit de ministeriële tekstverwerkers. Op m’n twitteradres (@menno_tamminga) staan vanmiddag de internetverwijzingen.

Bovenal moet Kamp wijzen op een kabinetsbrief van 3 december 2008. Zijn voorganger legt daarin uit dat zelfs de invoering van het milde Britse toezicht op buitenlandse overnames in sectoren van nationale veiligheid (defensie), energie en media „geen toegevoegde waarde” heeft voor de borging van publieke belangen.

Extra regels zijn ook extra nadelig voor ons vestigingsklimaat. Dat geeft maar ruzie met de machtige VNO-NCW werkgeverslobby. Daar is het bedrijvendepartement Economische Zaken bij uitstek gevoelig voor.

Zo leek Kamps toegezegde onderzoek een herhaling van zetten. Tot zaterdag. Uit een reconstructie van deze krant blijkt dat een topambtenaar van Kamp zich actief heeft ingezet om de juridische wal van KPN tégen de Mexicanen een extra dimensie te geven. De dimensie van nationale veiligheid. Maar vervolgens heeft het ministerie mét América Móvil indringende en expliciete afspraken gemaakt over veilige netwerken na een overname van KPN, zo blijkt uit het biedingsbericht van de Mexicanen, dat wel is gepubliceerd, maar niet officieel uitgebracht. (De bescherming wordt overigens nu snel opgeheven, bleek vanochtend).

Dus: het ministerie helpt eerst actief mee aan een hogere beschermingswal voor KPN en onderhandelt op basis daarvan met de Mexicaanse bieder over garanties voor de nationale veiligheid. Dubbelspel? Mooie casus voor een kloek onderzoek.