Regering Congo en rebellen M23 sluiten toch geen vrede

M23-rebellen die zich hebben overgegeven aan het Oegandese leger worden vastgehouden in het Rwandese dorp Rugerero. Foto AFP / Isaac Kasamani

De Congolese autoriteiten en de rebellenbeweging M23 zijn er vanavond in Oeganda toch niet in geslaagd een vredesovereenkomst te sluiten. Dat meldt de Oegandese regering, bemiddelaar bij de onderhandelingen, aan persbureau AFP. De situatie in Congo-Kinshasa blijft daarmee opnieuw gespannen.

Het plan was om vanavond in de presidentiële vertrekken in Entebbe de vrede te sluiten tussen de twee groepen, maar dat blijkt nu mislukt. Er is nog geen nieuwe datum bepaald om opnieuw te onderhandelen tussen Kinshasa en de rebellen.

Volgens de Oegandese woordvoerder heeft de regering van de Democratische Republiek Congo verzaakt de overeenkomst met M23 te tekenen. Het zou erom gaan dat de regering geen overeenkomst wil tekenen waarin het woord “akkoord” staat aangegeven. Als dat woord er niet in zou staan en het enkel zou gaan over een “verklaring” dat de rebellie tot een eind is gekomen, zou de regering er geen probleem mee hebben te tekenen, aldus een woordvoerder van de regering in Kinshasa.

Vorige week was einde M23 nabij

Vorige week versloeg het Congolese leger met steun van een VN-macht de rebellengroepering in een laatste en beslissende slag. Een paar dagen daarvoor kondigde M23 al een staakt-het-vuren af. De rebellen wilden toen onderhandelen met het leger, maar Kinshasa wees een wapenstilstand af en versloeg de groepering een paar dagen later in een offensief.

Restanten van de groepering zouden na de nederlaag naar Rwanda zijn gevlucht. De leider van de M23, kolonel Sultani Makenga Sultani Makenga week uit naar Oeganda, waar hij werd gearresteerd door de lokale autoriteiten. Makenga wordt beschuldigd van het inzetten van kindsoldaten en betrokkenheid bij oorlogsmisdaden.

Niet de eerste keer dat vrede misloopt

Het is niet de eerste keer dat vredesonderhandelingen tussen de twee partijen toch mislopen. Vorige maand liepen vredesgesprekken na twee maanden onderhandelen nog vast op het vraagstuk of rebellenleiders amnestie verleend moet worden. De rebellen wilden amnestie voor alle strijders in de, maar wegens de ernst van sommige vergrijpen die zijn gepleegd door M23, was het moeilijk om daarover een deal te sluiten. De regering van Oeganda probeerde de Congolese autoriteiten over te halen om bepaalde aanklachten tegen commandanten van M23 te laten vallen.

Begin dit jaar werd wel al een vredesakkoord voor Oost-Congo ondertekend. Onderdeel van dat akkoord was dat M23 zichzelf zou ontwapenen en terugtrekken uit Goma. Dat deden de rebellen aanvankelijk ook, maar er was wel interne verdeeldheid over de uitvoering en interpretatie van het vredesakkoord. Sinds de zomer braken er dan ook her en der opnieuw gevechten uit met regeringstroepen.

Congo-Kinshasa kent al bijna twintig jaar oorlog sinds de genocide in buurland Rwanda. De M23, de sterkste rebellenbeweging in Oost-Congo, hield vorig jaar huis in het oosten van het land en nam onder meer enige tijd de belangrijke stad Goma in. Bijna achttienduizend VN-soldaten wisten de rebellen geen halt toe te roepen, maar de afgelopen maanden heeft het leger met hulp van de VN het land heroverd op de rebellen. De gevechten hebben geleid tot een enorme stroom vluchtelingen naar de buurlanden.