Met dank aan Shell en Máxima

Het koningspaar streek veel plooien glad in Moskou afgelopen weekend. Over homorechten ging het minder.

Willem-Alexander en Máxima komen zaterdag aan voor een rondetafelgesprek met Nederlandse en Russische CEO’s tijdens hun staatsbezoek in Moskou. Foto ANP

De lucht tussen Den Haag en Moskou is enigszins geklaard na het tweedaags bezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima aan Moskou. Vooral Máxima en Royal Dutch Shell waren stille krachten om één en ander sfeervol en soepel te laten verlopen. Maar er blijven nog wel wat donkere wolken.

Minister Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) zei zaterdag in zijn gesprek met de pers in het Poesjkin-museum dat het koninklijk bezoek en het diner met president Vladimir Poetin een algehele sfeerverbetering hebben gebracht. „Beide partijen hebben duidelijk te kennen gegeven een streep onder de incidenten te willen zetten, en de bilaterale betrekkingen op een positieve manier voort te zetten.” Het koninklijk bezoek heeft voor die sfeerverbetering „absoluut meerwaarde gehad”, aldus Timmermans.

Zelf had de minister daar ook aan bijgedragen. Timmermans had tijdens het diner in het Kremlin, vrijdagavond, vlakbij Poetin gezeten. „Ik zat tegenover hem, en we hebben het over een heleboel dingen gehad”, aldus Timmermans die goed Russisch leerde in de tijd dat hij diplomaat was in Moskou. Omdat de koning met een tolk naast Poetin zat, is er volgens ingewijden een gerede kans dat de politieke gesprekken (Timmermans-Poetin) en ceremoniële gesprekken (Willem-Alexander-Poetin) in de praktijk door elkaar zijn gaan lopen.

Ondanks de verbetering van de sfeer bleek op de concrete onderwerpen die voor een verslechtering van de betrekkingen hadden gezorgd weinig vooruitgang te zijn geboekt. Timmermans had ervoor gekozen zich vooral te concentreren op de kwestie van de gevangen Greenpeace-activisten en de diplomatenkwestie (de mishandeling van diplomaat Onno Elderenbosch in Moskou). Homorechten kwamen veel minder aan de orde.

Minister Timmermans toonde zich zaterdag echter weinig gerust op een snelle terugkeer van de activisten uit de Russische gevangenis. „Voor mij is er geen sprake van rust en tevredenheid zolang de Greenpeace-mensen nog achter de tralies zitten”, zei hij.

Een dag eerder had een woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken nog uitgehaald naar Nederland. Den Haag zou volgens het ministerie niets hebben gedaan met Russische verzoeken om iets te doen tegen de „voortdurende provocerende acties van Greenpeace” bij het Russisch olieplatform. „Onder deze kwestie zullen we niet op heel korte termijn een streep kunnen zetten”, aldus Timmermans.

Wat betreft de zaak-Elderenbosch had de minister al eerder gezegd dat hij de indruk had dat de Russische autoriteiten de gewelddadige overval op de diplomaat, „grondig en serieus aanpakken”. Willem-Alexander en Máxima hebben Elderenbosch zaterdag „een hart onder de riem gestoken”, zo zei Timmermans.

Willem-Alexander was duidelijk gespannen bij binnenkomst in het Kremlin. Een dag later, te midden van de meegereisde CEO’s van de handelsmissie, toonde hij zich ontspannener met grappen over het gebrek aan vrouwen in het gezelschap. Zijn hooggehakte echtgenote die vrijdagavond hoog boven Poetin uittorende, oogstte met haar verschijning zoals vaker, uitbundige lof in de buitenlandse pers.

Ook voor het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) werd het uiteindelijk business as usual. Altviolist Vincent Peters had eerder te kennen gegeven actie te willen voeren ter afkeuring van een recente antihomowet in Rusland. Zaterdag bleek daar weinig van. Werken van Beethoven en Richard Strauss werden voor een enthousiast publiek in het Tsjaikovsky Conservatorium degelijk uitgevoerd.

Nederland en Rusland konden het lange tijd niet eens worden over de kostendeling van het zeer dure KCO-optreden. Shell, dat grote belangen in Rusland heeft, „heeft toen de rekening met het resterende bedrag van tafel gepakt en betaald”, aldus de diplomaat die geen bedrag wil noemen. „We waren daar Shell erg dankbaar voor.” Een woordvoerder van Shell, aanwezig bij het bezoek in Moskou, bevestigt de bijdrage. „Voor ons als sponsor was het gewoon een uitgelezen kans om een van de beste orkesten ter wereld te steunen.”