Frankrijk zet voet dwars bij nucleair overleg Iran

Falen onderhandelingen tegenslag voor VS en Iran

Franse minister Fabius in Genève. Foto AFP

De recente toenadering tussen Iran en de Verenigde Staten bleek dit weekeinde niet genoeg om in Genève tot een akkoord te komen over het omstreden Iraanse nucleaire programma. Maar dat lag niet aan Washington of Teheran, maar aan de opstelling van Frankrijk, dat op het laatste moment zijn voet dwars zette.

Het falen van het overleg is een tegenslag voor zowel de Amerikaanse en als de Iraanse regering. Allebei proberen ze nu de schade van het mislukte overleg te beperken en het diplomatieke proces gaande te houden. „We zijn niet in een race verwikkeld om een akkoord met Iran te sluiten”, zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Kerry vanochtend zuinigjes in Abu Dhabi. Hij zei te hopen dat zo’n akkoord „de komende maanden” alsnog gesloten kan worden.

Aan het begin van het weekeinde waren de verwachtingen nog hoog gespannen. Het overleg tussen Iran en de zogeheten P5+1 (de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad en Duitsland) leek af te stevenen op een akkoord. Het zou een interim-akkoord worden, waaronder Iran zijn nucleaire programma een half jaar lang niet verder zou uitbreiden, en in ruil daarvoor verlichting zou krijgen van enkele sancties tegen het land. Ondertussen zouden dan de onderhandelingen over een definitief akkoord voortgezet kunnen worden.

Kerry onderbrak zijn reis door het Midden-Oosten vrijdag om het laatste zetje te geven. Ook zijn Iraanse, Britse, Franse, Duitse en Russische collega’s waren in Genève, of kwamen daar snel naar toe. Maar ondanks koortsachtige onderhandelingen, die zaterdagavond tot diep in de nacht voortduurden, werden de onderhandelaars het niet eens. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Fabius bleek op het laatste moment onoverkomelijke bezwaren te hebben tegen een akkoord dat hij omschreef als „een spel waarbij op voorhand niets te winnen is”.

De tegenstanders van een akkoord met Iran, in het Amerikaanse Congres en in Israël, reageerden opgelucht. Frankrijk, tien jaar geleden nog verketterd in het Congres omdat het weigerde in te stemmen met de invasie in Irak, werd hoog geprezen door de invloedrijke Republikeinse senatoren Graham en McCain. „Vive la France”, twitterde de laatste. Ook de Israëlische premier Netanyahu, die had gewaarschuwd dat het akkoord Iran „de deal van de eeuw” zou bezorgen, toonde zich tevreden dat de onderhandelingen voorlopig geen overeenstemming hebben opgeleverd.

Wapencontracten

Voor Frankrijk waren er meerdere redenen om dwars te liggen. Niet alleen werpt Parijs zich op als nauwe bondgenoot van Israël, in een tijd waarin de relatie tussen president Obama en Netanyahu slecht is. Maar ook heeft Frankrijk met het voorlopig blokkeren van een akkoord met Iran Saoedi-Arabië een dienst bewezen. Het koninkrijk is een bittere rivaal van Iran en fel gekant tegen de Amerikaanse diplomatieke toenadering tot Teheran. Frankrijk hecht groot belang aan goede relaties met Saoedi-Arabië, waarmee grote wapencontracten zijn af te sluiten.

En niet in de laatste plaats hebben de Fransen, door in Genève hun voet op de rem te zetten , de regering-Obama ingepeperd dat ze een machtsfactor zijn die serieus genomen moet worden. Frankrijk is niet vergeten dat het deze zomer zijn nek uitstak om samen met de VS Syrië militair te straffen voor het gebruik van gifgas, om op het allerlaatste moment te moeten ontdekken dat Obama er toch maar van af zag. Dat was een bittere ervaring voor Parijs.

Vandaag verzekerde Fabius dat hij nog steeds op een akkoord hoopt, dat overeenstemming daarover niet ver weg meer is, maar dat Teheran alleen nog een paar stapjes moet doen. Kerry probeert ondertussen Israël en het Congres te overtuigen dat hij niet te veel water in de wijn heeft gedaan: „We zijn niet blind, en ik denk dat we ook niet gek zijn”, zei hij gisteren tegen tv-zender NBC. Op 20 november wordt verder onderhandeld, maar op lager niveau, niet meer door ministers.