‘Economische NAVO’ moet crisis bestijden

De VS en de EU vormen een markt van 800 miljoen mensen. Het plan levert aan beide zijden banen op.

Het beoogde vrijhandelsakkoord tussen de EU en de VS – de inzet van een onderhandelingsronde die vandaag begint in Brussel – moet het grootste vrijhandelsverdrag ooit worden. Beide zijden zien in het verdrag, bijgenaamd de ‘economische NAVO’, een kans op economische groei om de crisis te bestrijden.

Een vrijhandelsakkoord tussen de twee grootste economische blokken ter wereld werd begin dit jaar op de agenda gezet toen president Obama groen licht gaf. De EU drong er al sinds 2011 op aan. Besprekingen zijn deze zomer van start gegaan, maar werden vrijwel direct belemmerd door de rel rond Amerikaanse spionage en de sluiting van de overheid in de VS.

De twee zijden bij de onderhandelingen over het akkoord, onder de naam Trans-Atlantisch Handels- en Investeringspartnerschap, zijn samen verantwoordelijk voor ongeveer de helft van de wereldwijde economische productie. De VS en de EU vormen bij elkaar een markt van circa 800 miljoen mensen. Met handel in goederen tussen de twee grootmachten is jaarlijks bijna 500 miljard euro gemoeid. Volgens een Duitse studie zou een verdrag aan beide kanten van de oceaan een groot aantal banen opleveren: meer dan 1 miljoen in de VS, en ruim 1,3 miljoen in de EU. Binnen de EU zou het Verenigd Koninkrijk winnaar zijn, met 400.000 nieuwe arbeidsplaatsen, becijferde de Bertelsmann-stichting. Ook de landen van Zuid-Europa zouden profiteren. In Nederland zouden er 30.000 banen bijkomen. Landen buiten de twee blokken zouden lijden onder een akkoord, door vermindering van hun leveranties aan de twee partners.

Doel van het verdrag is niet alleen om handelstarieven te schrappen – die liggen met gemiddeld 4 procent al relatief laag bij transatlantische handel – maar vooral ook om zogenoemde non-tariff barriers weg te nemen. Daarbij gaat het vooral om regels en standaarden die het voor bedrijven moeilijk maken hun goederen en diensten aan te bieden aan de overkant van de oceaan. Volgens critici staan bij versoepeling van eisen aan multinationals de belangen van consumenten op de tocht.

Zo zullen onderhandelaars zich buigen over regels rond voedselveiligheid, financiële dienstverlening, privacy, en informatie op verpakkingen. Geschillen spitsen zich toe op striktere regels en standaarden in Europa, bijvoorbeeld op het gebied van genetisch gemanipuleerde landbouwproducten en gebruik van hormonen bij veeteelt. De EU wil dat de VS wetten schrapt die van Amerikaanse staten eisen dat ze aanbestedingen doen bij binnenlandse bedrijven. Zo’n voorkeursbehandeling geldt ook als een belemmering van vrijhandel.

Het plan past binnen de trend van bilaterale handelsverdragen. Besprekingen over vrijhandel binnen van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), de zogenoemde Doha-ronde, liggen bijna stil. De VS en de EU kunnen strak samen sterker staan tegenover de derde economische grootmacht, China, en opkomende economieën als Rusland.

Na de onderhandelingsronde in Brussel deze week komen beide partijen in december bijeen in Washington. De onderhandelingen duren vermoedelijk enkele jaren.