Duitse regering wil haast achter publicatie lijst Gurlitt-kunstwerken

Twee voorheen onbekende schilderijen van de Duitse kunstenaar Otto Dix zaten ook in de collectie. Foto Reuters / Michael Dalder

De Duitse regering zet druk achter de snellere identificatie en publicatie van de lijst van kunstwerken die gevonden zijn in een appartement in München. Dat meldt een woordvoerder van de Duitse bondskanselier Angela Merkel volgens persbureau AP. Onlangs werd bekend dat de Duitse politie in februari 2012 meer dan 1.400 kunstwerken uit het appartement van kunsthandelaarszoon Cornelis Gurlitt heeft gehaald die mogelijk door de nazi’s van voormalige eigenaars zijn gestolen.

Vorige week werd al bekend dat onder de kunstwerken die zijn gevonden enkele onbekende schilderijen van grote kunstenaars als Marc Chagall en Otto Dix zijn. Ook troffen onderzoekers een werk aan van Henri Matisse dat niet in de catalogi staat. Een volledige lijst van alle werken is echter nog niet gepubliceerd. De Duitse regering laat nu weten dat ze deze week meer details wil geven over het identificatieproces en de identiteit van de in totaal 1.406 werken.

De woordvoerder laat weten “te begrijpen” dat zeker Joodse organisaties veel vragen stellen over de schilderijen. Cornelius is de zoon van de in 1956 verongelukte kunsthandelaar Hildebrand Gurlitt, die in opdracht van de nazi’s kunst verkocht die door het regime als ‘ontaard’ werd beschouwd of van Joodse verzamelaars was geroofd. Van 315 werken zou nu vaststaan dat ze rechtmatig aan Cornelius toebehoren, maar de voormalige, soms Joodse, eigenaren die hun werken gedwongen moesten afstaan kunnen mogelijk aanspraak maken op teruggave van de geïdentificeerde werken.

Erfgenamen van Joodse families die kunst verloren in de periode 1933-1945, museumdirecteuren en organisaties gespecialiseerd in de restitutie van roofkunst voeren de druk al sinds vorige week op de Beierse politie op om alle in beslag genomen werken te publiceren. Als de afbeeldingen en titels er eenmaal zijn, kan iedereen zelf nagaan hoe een werk in Gurlitts verzameling is beland.

1.406 kunstwerken in een flat

In de flat van Gurlitt in München werden in februari vorig jaar 1.406 kunstwerken in beslag genomen. Pas vorige week werd dit bekend, omdat de politie de vondst pas wereldkundig wilde maken na voltooiing van het onderzoek. In de collectie zitten werken van onder anderen Chagall, Nolde, Dix, Matisse, Beckmann, Picasso, Klee en Kokoschka. De werken waren sinds 1945 kwijt of verloren gewaand.

Gurlitts vader Hildebrand kocht in 1940 van het nazi-ministerie van propaganda zo’n tweehonderd ‘ontaarde’ kunstwerken. De verboden ‘ontaarde’ kunst werd eind jaren dertig in beslag genomen bij tal van Duitse musea. In 1941 verwierf Gurlitt nog 115 werken van de staat. Daarnaast handelde Hildebrand Gurlitt in kunst die hij van vervolgde Joodse verzamelaars kocht, voor lage prijzen.

181 werken in de flat behoorden met ‘grote waarschijnlijkheid’ toe aan een Joodse kunstverzamelaar in Dresden, die ze voor zijn vlucht uit nazi-Duitsland van de hand had gedaan. De erven van deze verzamelaar zouden bijvoorbeeld wel aanspraak op teruggave kunnen maken. Dat geldt ook voor minstens dertien andere schilderijen in de woning van Cornelius Gurlitt die de eigenaren onder druk moesten afstaan.