Drie stormen ooit even zwaar als Haiyan

Redacteur Azië

De Filippijnen geldt als het land met de meeste zware stormen ter wereld. Jaarlijks wordt de archipel van 7.000 eilanden getroffen door zo’n twintig tyfonen. Tot vorige week was de meest verwoestende uit de recente geschiedenis van de Filippijnen Thelma, in 1991. Daarbij kwamen 5101 mensen om het leven. Dat is nog niet de helft van het aantal slachtoffers dat supertyfoon Haiyan nu eiste, als de voorlopige schattingen kloppen. Over de windsnelheid die Haiyan bereikte bestaat nog geen eenstemmigheid. Sommige berichten spreken van een maximale snelheid van 313 kilometer per uur op het moment dat hij boven land kwam, met zelfs stoten met snelheden tot 378 kilometer per uur. Andere berichten spreken van lagere snelheden, van 235 kilometer per uur, met stoten tot 275 kilometer per uur. Met zulke snelheden hoort Haiyan hoe dan ook tot categorie 5, de allerzwaarste die er is.

Volgens meteorologen hebben sinds 1969 wereldwijd slechts drie tropische cyclonen vergelijkbare windsnelheden gehad als Haiyan. Dat waren de orkaan Camille bij de mond van de Mississippi in 1969, supertyfoon Tip in 1979, die vooral Guam en Japan raakte, en orkaan Allen in 1980, die het oostelijke Caraïbische gebied teisterde. Ter vergelijking: de zware storm die op 28 oktober over Nederland trok, bereikte op zijn hoogtepunt snelheden van rond de 150 kilometer per uur.

Tyfonen beginnen meestal boven de Stille Oceaan. Voor de ontwikkeling van zo’n tropische cycloon moet aan enkele voorwaarden zijn voldaan. Het zeewater moet minimaal 27 graden Celsius zijn, er moet een aantal onweersconcentraties bij elkaar komen, er moet op dat moment geen andere sterke wind zijn die de vorming van de cycloon verstoort en de storm moet op de juiste manier met de rotatie van de aarde meedraaien. Opvallend is nog dat op de evenaar en dicht daarbij zulke hevige tropische stormen niet tot ontwikkeling komen.

Bij windsnelheden als die van Haiyan kunnen metershoge golven worden opgewekt, die de kust als een soort tsunami overspoelen. Ook gaan zulke tropische cyclonen vaak gepaard met extreem grote hoeveelheden neerslag. Ook bij Haiyan was dat het geval. Daarbij zou op sommige plaatsen in korte tijd zo’n 400 millimeter zijn gevallen.

Meestal verliest een tropische cycloon, net als andere stormen, een deel van zijn kracht, wanneer hij eenmaal land heeft bereikt. Haiyan zet nu koers naar Vietnam en China maar, zoals vaker, zullen de gevolgen daar waarschijnlijk bij lange na niet zo ingrijpend zijn als in de Filippijnen.