Die bitterballen doen ’t hem

De trainer van AZ lijkt in zijn gedrag niet meer op de trainer van PSV, die hij vorig seizoen nog was. Dick Advocaat is veranderd, van een mopperige in een aimabele man. Zijn running gag: AZ heeft lekkere bitterballen.

Foto Robin Utrecht

Is dit echt dezelfde persoon? De Dick Advocaat die gisteren na afloop van Feyenoord-AZ (2-2) nog een grapje maakte met journalisten voordat hij de bus instapte, is dat dezelfde als de coach die halverwege vorig seizoen, na een gelijkspel van zijn ploeg PSV uit bij NEC, een verslaggever van Omroep Brabant afsnauwde?

De journalist had het destijds gewaagd om te opperen dat Advocaat het niet beter deed dan de jaren daarvoor, waarin PSV zich kwakkelend door de competitie had begeven. „Als je nu zo bijdehand bent”, zei de Advocaat van vorig jaar, „moet je dat op het einde van het jaar zeggen”. De reporter wilde nog een vervolgvraag stellen, maar Advocaat onderbrak hem: „Nee! Nee, de balans moet je op het einde maken, niet tussendoor.”

Die eindbalans was niet goed. Advocaat, gehaald om prijzen te pakken, eindigde als tweede in de competitie en verloor de bekerfinale, van AZ. Niet alleen sportief was hij tekortgeschoten, hij had ook niet kunnen voorkomen dat zijn selectie zich gedurende het seizoen ontpopte als een klas vol onhandelbare pubers. Arbiters werden uitgescholden, ramen ingeslagen en tegenstanders bij de keel gepakt. Advocaat keek machteloos toe.

Hoe anders kan de wereld een half jaar later er uitzien. Na het ontslag van Gertjan Verbeek stelden de AZ-beleidsbepalers Advocaat aan als zijn opvolger. Niet alleen bleef hij vijf duels ongeslagen, de ‘Kleine Generaal’ oogt ook meer ontspannen dan ooit. Zo houdt hij al weken een running gag in stand dat hij voor AZ heeft gekozen vanwege de lekkere bitterballen.

Vreemd genoeg stond PSV er vorig seizoen in deze fase beter voor dan AZ nu. Toen had Advocaat na dertien wedstrijden 33 punten en stond PSV bovenaan, met liefst 9 punten voorsprong op zowel Ajax als Feyenoord. AZ staat nu tweede, met 23 punten. Dat is knap, maar is vooral te danken aan de matige resultaten van anderen.

Hoe komt het dan dat Advocaat zijn verkramptheid kwijt is? Aad de Mos, generatiegenoot van Advocaat als trainer, speelde tien jaar met hem samen in de jeugd van ADO. Bij PSV, zegt De Mos, had Advocaat te maken met een „verziekte” selectie. „Die is bij AZ gezonder. Het lukt niemand om een verziekte selectie naar zijn hand te zetten, ook Advocaat niet. Ze waren meer bezig met hun transfers dan met presteren.”

Op het oog had Advocaat vorig jaar betere spelers tot zijn beschikking dan nu. Kevin Strootman en Jeremain Lens zijn basisspelers in het Nederlands elftal, nu speelt hij met subtoppers. Maar de druk is natuurlijk anders: bij PSV werd de landstitel geëist, AZ is blij als het zich kwalificeert voor Europees voetbal. Daardoor, zegt De Mos, voelt Advocaat zich bij AZ „meer op zijn gemak”. „Het is een echte familieclub. En hij heeft een verleden bij AZ, heeft er prettig gewerkt. De groep was uitgekeken op de vorige trainer, dus de spelers zaten erg op hem te wachten.”

Ook oud-scheidsrechter Mario van der Ende speelde bij ADO nog samen met Advocaat. Volgens hem is het essentieel dat Advocaat zich ergens op zijn gemak voelt. „Ik ben weleens bij hem op bezoek geweest in Glasgow, toen hij trainer was van de Rangers. Daar liepen de mensen met hem weg. Hij was daar van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat bezig met de club en de spelers.” Van der Ende kent Advocaat in kleine kring als een gangmaker pur sang. „En hij is erg grappig. Tijdens het WK van 2010 in Zuid-Afrika zouden we met een groepje de Big Five gaan bekijken, maar we hebben alleen muggen gezien. Op de terugreis hield Dick een soort conference, die het midden hield tussen Monty Python en Jiskefet. Niks deugde, we waren veel te vroeg opgestaan en de bus chauffeur kon er ook niks van. Jan van Halst en ik vielen uit de bus van het lachen.”

Bij zijn presentatie bij AZ kondigde Advocaat al aan dat hij af en toe een vleugje humor zou gebruiken om zijn spelers in het gareel te houden. Verder is hij vooral erg duidelijk, zei buitenspeler Roy Beerens donderdag na de gewonnen Europa-Leaguewedstrijd tegen Sjachter Karagandy. „Hij geeft je veel vertrouwen, maar je moet jezelf blijven bewijzen. Als je dat niet doet, kan hij je er zo uitflikkeren.”

Gisteren was Feyenoord beter dan AZ. Maar via een goed uitgespeelde counter en een penalty wist de Amerikaanse IJslander Aron Jóhannsson toch twee keer te scoren, waarmee hij de Rotterdamse doelpunten van Mitchell te Vrede en Lex Immers neutraliseerde. Dat punt was niet verdiend, oordeelde Advocaat na afloop. „Maar deze ploeg kan op termijn het AZ worden dat we graag willen zien.” Pas aan het eind van het seizoen, als zijn contract afloopt, mogen we van hem de balans opmaken.