Nu gaan de autochtonen ook klagen

Het debat over Zwarte Piet is fel. Antidiscriminatiebureaus krijgen tientallen klachten. Veel meldingen zijn van autochtone Nederlanders. „Kom niet aan onze cultuur en aan onze tradities.”

Pietje Paniek, een van de Zwarte Pieten die vanaf maandag weer figureren in het Sinterklaasjournaal. NTR/Wim Kluvers

Autochtone Nederlanders hebben de afgelopen weken massaal geklaagd over discriminatie door minderheden op grond van ras. Bij antidiscriminatiebureaus kwamen tientallen klachten binnen. Dat blijkt uit een rondgang langs deze bureaus.

De klachten werden geuit naar aanleiding van het felle debat rond de vraag of Zwarte Piet racistisch is. Daarnaast kwamen er talloze meldingen na een tweet van ‘ImaDima’: „Zucht als ik die achterlijke reacties lees, denk ik waarom hebben de Duitsers de Hollanders niet vergast. Dan was de wereld een stuk relaxter nu.”

Bij een flink deel van de klachten is de link met Zwarte Piet direct te leggen, zegt Gregor Walz, wetenschappelijk onderzoeker bij Art. 1, kenniscentrum over discriminatie in Nederland. „Dat zijn mensen die zich gediscrimineerd voelen als voorstander van Zwarte Piet. Zij hebben het gevoel dat hun het Sinterklaasfeest wordt afgepakt.”

Ook de mensen die reageren op de tweet, betrekken vaak de Zwarte Piet-discussie in hun klacht. Het leverde klachten op als: Zwarte Piet is racisme, maar zo’n tweet niet?

Antidiscriminatiebureau RADAR in de regio Rotterdam Rijnmond ontving 59 klachten over de tweet. Regio Zuid-Holland-Zuid en Midden- en West-Brabant kregen er allebei 21. Brabant-Noord, Kennemerland, Overijssel en Assen registreerden samen 44 klachten, Utrecht (Midden-Nederland) 18 en Amsterdam 21. Deze bureaus samen ontvingen nog eens 18 klachten van autochtone voorstanders van Zwarte Piet die zich gediscrimineerd voelen.

Walz: „Er wordt vaak naar buitenlanders of moslims verwezen. ImaDima zou niet moeten klagen over Nederland. Ze zou terugmoeten ‘naar haar eigen land’. Andere melders zeggen gewoon ‘dit kan niet’ of ‘dit is asociaal’.” Volgens hem komen de meldingen over de tweet van ImaDima voor een groot deel voort uit hetzelfde sentiment als de meldingen van ‘tegenstanders van de tegenstanders’ van Zwarte Piet.

Maaike Bouma, teamleider klachtenbehandeling bij Bureau Discriminatiezaken Hollands Midden en Haaglanden, ontving 23 Zwarte Piet-gerelateerde klachten. Vijftien ervan waren van autochtonen. „Dat is heel veel. De toon is heftig.” Ze heeft het gevoel dat de autochtone klagers opgelucht zijn dat ze nu ook eens kunnen zeggen dat ze gediscrimineerd worden.

Toonzetting is ‘Blijf van ons Nederlanders af’, zegt Mieke Janssen, directeur van Art. 1 Midden Nederland. „Mensen voelen zich aangevallen. Kom niet aan onze cultuur en aan onze tradities.” Ze schrok van de heftigheid van de reacties.

Marjan Boelsma, teamleider preventie bij RADAR, zegt dat uit onderzoek blijkt dat meerderheden heel anders reageren op uitsluiting en discriminatie dan minderheden. „Meerderheden ontkennen, minimaliseren of normaliseren deze uitingen. Ze beschuldigen de minderheid van strategisch slachtofferschap of van overgevoeligheid. Dat zie je nu. Je ziet nu ook dat maar weinig autochtonen durven opkomen voor medeburgers die doelwit zijn van racistische aanvallen omdat ze tegen Zwarte Piet zijn of die ter discussie stellen. Politici laten zich niet horen, er worden geen Kamervragen gesteld.”

Opvallend is dat alle antidiscriminatiebureaus melden dat er bijzonder weinig klachten van allochtone Nederlanders zijn over Zwarte Piet. Bij alle bureaus is dat veel minder dan voorgaande jaren. Dat komt, denken ze, omdat de discussie zo heftig werd gevoerd dat extra klagen niet nodig lijkt. Daarnaast zijn mensen mogelijk bang, zegt de klachtenconsulent van Art. 1 Midden Nederland. Ze denken misschien: ik kan beter mijn mond houden.

Niet geheel ten onrechte: een beoogd spreekster in een debat over Zwarte Piet in Utrecht deze week is zo ernstig bedreigd dat ze niet meer durfde te komen. Ook een andere spreker haakte af.