Modern huwelijk

‘Niet meer van deze tijd’ is het belangrijkste argument van D66, PvdA en VVD om de automatische gemeenschap van goederen bij huwelijk af te schaffen. Dat is helemaal juist, maar het is ook een noodzakelijke en te lang uitgestelde stap in de emancipatie van de vrouw.

De Kamermeerderheid stelt feitelijk een nieuw basisstelsel voor. Daarin behouden de aanstaande huwelijkspartners ieder hun eigen spaargeld en blijven zij aansprakelijk voor hun eigen schulden. Ook giften en erfenissen vallen niet meer vanzelf in de gemeenschappelijke boedel. Wie het anders wil regelen, moet naar de notaris.

Dat is dus vrijwel een omkering van het huidige stelsel, waarin een volledige gemeenschap van goederen de norm is. In driekwart van de huwelijken die in Nederland tussen 2004 en 2009 werd gesloten, geldt daardoor de standaardafspraak. Uit cijfers van het Nijmeegse Centrum voor Notarieel Recht blijkt dat wie in 2009 wél huwelijkse voorwaarden sloot inderdaad spaargeld en schulden uitsloot – precies wat een Kamermeerderheid als nieuwe wettelijke norm invoert.

Het wetsvoorstel maakt aldus van de dienstbaarheid van (meestal) de vrouw in het huwelijk een bewuste keuze in plaats van een automatisme en bevestigt zo de economische zelfstandigheid en gelijkwaardigheid van beide partners. De maatschappelijke norm is dat (ook) vrouwen zelfstandig een inkomen verwerven – een gezond uitgangspunt, niet alleen bij huwelijk, maar vooral ook bij scheiding. Het nieuwe stelsel maakt het huwelijk immers financieel makkelijker te ontbinden. Ook dat spoort met een maatschappelijke trend: 37 procent van de huwelijken eindigt in scheiding. Een door scheiding ontbonden huwelijk duurde in dit land inmiddels gemiddeld 14,4 jaar.

De andere huwelijken, de meerderheid, eindigen door de dood van één van beide partners. De fiscale consequenties van de initiatiefwet voor deze groep zijn echter onduidelijk. Onder meer op dit argument sneuvelde eerder een kabinetsvoorstel uit 2003 om de wettelijke gemeenschap aan te passen. Het is niet alleen daarom de vraag of dit voorstel ook wet wordt. Bij de kleinere christelijke partijen geldt de gemeenschap van goederen als bescherming van het traditionele huwelijk. Zij roemen het huidige stelsel om de eenvoud en merken op dat het een ieder is toegestaan het naar eigen voorkeur anders te regelen. Ook dat klopt. Maar dat maakt dit voorstel bepaald niet overbodig.