Gluten zijn de ideale vijand van de mens

Glutenallergie is ontzettend in de mode. Jannetje Koelewijn schetst die treurige situatie op pagina 4 en 5 in deze bijlage. In de Verenigde Staten zegt al bijna 30 procent van de mensen minder, of zelfs géén brood en pasta meer te eten. Om de gluten die buikpijn en vermoeidheid veroorzaken. Maar de wetenschap houdt het erop dat hoogstens 1 procent van de mensen ziek kan worden door eten van gluten.

Chronische vermoeidheid, whiplash, fibromyalgie, misschien ook depressie, en bij kinderen adhd, dyslexie en een vage ontwikkelingsstoornis als pdd/nos: aan modeziekten lijden altijd veel meer mensen dan de dokters willen diagnosticeren. Daar komt ruzie van. En rechtszaken over ziektekostenverzekeringen, arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en – voor kinderen – toegang tot speciaal onderwijs. Er is een geluk. Die modeziekten duiken niet alleen op, ze verdwijnen ook weer. Met diëten gebeurt hetzelfde.

Met de gluten is nu iets bijzonders aan de hand. Voor het eerst valt daarbij een modeziekte naadloos samen met een modedieet. Tot nu toe waren modediëten gericht op gewichtsvermindering, niet op de angst voor ziektes.

Of de combinatie modedieet en -ziekte leidt tot extra succes is niet duidelijk. Voorspellen hypes is moeilijk. Er komen veel dieetboeken uit, maar slechts eens per twee à drie jaar hypet een methode. Waarom? Niemand die het weet.

Als de hype eenmaal een feit is, wordt begrijpen makkelijk. Glutendieet? Logisch, het is heerlijk vermoeidheid (iedereen is soms moe), buikpijn (iedereen heeft soms een opgeblazen gevoel en darmongemak), onverklaarbare toename van vet rond de heupen (vrijwel iedereen wordt daar dikker) allemaal toe te schrijven aan iets voor de hand liggends als dagelijks brood. Overboord ermee.

En de glutenziekte? Ook logisch. Je denkt: niemand is graag ziek. Maar gezondheidssociologen hebben al jaren een verklaring voor de hang naar ziekte. Wie ziek wordt van al dat brood eten, is ontslagen van zijn dagelijkse verplichtingen. En er ontstaat een recht op zorg. Niet altijd in de beste klinieken, maar er is altijd zorg en aandacht voor zieken. Secundaire ziektewinst heet het. Allemaal door die gluten.

In de glutenangst is ook het verzet tegen de moderne voedingsindustrie samengebald. Die gluten zijn klevende eiwitten, makkelijk uit meel te isoleren. De voedingsmiddelenindustrie weet er wel weg mee. Stukjes restvlees die vroeger alleen goed waren voor de worst plakt de vleeswarenbereider nu aan elkaar en perst het alsnog tot echt uitziende hammen.

Het onbehagen over voedselindustrie, bioindustrie en genetisch veranderde gewassen heeft zich zelfs tegen de hele landbouw gekeerd. Daar had de mens toch nooit aan moeten beginnen! De hang naar het oerdieet is zo groot dat de oerdieetaanhangers stellig beweren dat de mens gezonder was vóórdat hij granen op akkertjes verbouwde.

We zitten er nu maar mooi mee, met de bakker die opeens de volksgezondheid ondermijnt alsof hij een sigarenboer is. Maar wees gerust. De meeste gezondheids- en dieetmodes zijn binnen twee jaar weer voorbij. Even doorbijten.