Dit is Ben

Hij licht(te) westerlingen op

Reportage//

In Ivoorkust kan je met het versturen van spam een goede boterham verdienen. „Jullie westerlingen kunnen best wat missen, toch?”

tekst Pauline Bax

De sjofele nachtclubs in de achterstandswijken van Abidjan, de grootste stad van Ivoorkust, verdienen goed aan de jongens die de zoveelste naïeve blanke een paar duizend euro afhandig hebben gemaakt. Zaterdag was het weer raak, vertelt Ben (26), een ex-internetfraudeur met talloze vrienden en kennissen in het circuit. Hij kent de gezichten, hij herkent het gedrag. „Je weet het meteen als een jong kereltje met een stel meiden binnenkomt: die heeft succes gehad met een internetscam.”

Ook in de buurtcafés gaat als een lopend vuurtje rond wie iets heeft verdiend met internetfraude, en om welk bedrag het gaat. „Ze zitten soms in het openbaar tegen elkaar op te bieden”, zegt Ben. Frauderen is hier geen schande .

Wie niet rijk is, moet slim zijn.

Zelf doet Ben het niet meer. Zegt hij. Vroeger filterde hij met een softwareprogrammaatje honderden mailadressen uit willekeurige internetbestanden waarin een @ voorkwam. Vanuit een goedkoop internetcafé bestookte hij de eigenaars met berichten dat ze een loterij hadden gewonnen of voordelig goud konden kopen. De mensen die reageerden, werd verzocht eerst administratiekosten over te maken via Western Union. Ben had destijds wel vijf verschillende simkaarten. Degene die het niet vertrouwde kon hem bellen op een Europees nummer. Dan deed hij alsof hij een Franse notaris was. Of een Engelse bankmedewerker.

Net als die jonge gastjes nu smeet Ben toen in één avond zonder nadenken een klein fortuin over de balk. Maar het ‘grazen’, Bargoens voor internetscams, begon te vervelen. En, belangrijker: er is nu zoveel concurrentie van bijklussende tieners dat het pas loont als je er een beroep van maakt, zoals de Nigerianen in Bens woonwijk die dag en nacht complete cybercafés bezetten om ongestoord digitaal lokaas uit te zetten in chatrooms, op eBay en op Facebook. Die cybercafés kom je als buitenstaander niet in, zegt Ben. „De politie weet ervan, maar wordt afgekocht met smeergeld.”

Gevaarlijke lui, echt

Tsja, de Nigerianen. Zij hebben de Ivorianen - én de Beninezen, Togolezen, Kameroenezen - geleerd hoe het moet. De meeste internetscams worden aangeduid als 419-fraude, naar een artikel uit het Nigeriaanse wetboek van strafrecht. Nog steeds zijn zij de meest gehaaide, best georganiseerde grazers, met een wijdvertakt netwerk over de hele wereld. „Gevaarlijke lui. Echt”, zegt Ben.

Vergis je niet, waarschuwt Ben, die ooit een percentage van zijn opbrengsten afdroeg aan een Nigeriaanse professional bij wie hij als beginneling in de leer was geweest. „Jongeren in West-Afrika zien het als een soort hobby.” De onschuldig ogende zestienjarige in zijn beige schooluniform die net uit het internetcafé komt, deed zich tien minuten geleden misschien nog voor als een jonge vrouw op zoek naar een relatie met een alleenstaande Europeaan.

De e-mail waarin de enige erfgenaam van een Afrikaanse miljonair hulp zoekt bij het veiligstellen van het familiebezit is welbekend. Kruimelweg voor de serieuze grazer. Nieuw in Ivoorkust is la perversité. Dit gaat een stap verder dan je voordoen als een vrouw, die dringend geld nodig heeft. Je zoekt contact met een man. Na een tijdje probeer je hem zover te krijgen dat hij naakt achter zijn webcam masturbeert. De chat wordt vastgelegd met speciale software, waarop het doelwit een bericht ontvangt met de mededeling dat het filmpje op internet zal worden gezet - tenzij hij bereid is een aardig bedrag over te maken. Werkt vooral goed bij getrouwde mannen.

Ook populair is het hacken van mailaccounts via een bericht dat een link bevat waardoor het slachtoffer onwillekeurig de toegangscodes tot zijn account prijsgeeft. Familieleden en vrienden ontvangen vervolgens een noodkreet met de oproep zo snel mogelijk geld over te maken: het hulpeloze slachtoffer is beroofd in Barcelona en staat berooid bij het busstation.

Voor gevorderden bestaat een scam die depot heet. Goederen worden aangekocht met een cheque op naam van een bestaand bedrijf dat de transactie pas opmerkt als de goederen al zijn verscheept. Daarvoor moet je vervalste documenten van goede kwaliteit bemachtigen en, als het even kan, betrouwbare contacten in het buitenland. „Ach, dit is West-Afrika”, schampert Ben. „Je kunt hier alles krijgen. Diploma's, paspoorten, het is allemaal te koop.”

De term ‘slachtoffers’ gebruiken de grazers niet. Het doelwit heet een ‘klant’. Of, in straattaal, een mougou, een sukkel. Veel kleine fraudeurs zijn creatieve, goedlachse jongens die hun computervaardigheden net zo goed zouden kunnen aanwenden voor een eerzaam beroep. Maar vind maar eens een baan als je in een achterbuurt bent opgegroeid, zegt Ben. Last van zijn geweten heeft hij in ieder geval nooit gehad. „In onze ogen zijn alle Europeanen rijk. Jullie kunnen best wat missen, toch?”