Artsen en psychologen hielpen mee bij het martelen

In Waterboard Thrill Ride, eeninstallatiekunstwerk van Steve Powers, voeren robots de controversiële ondervragingstechniek uit die de CIA op gevangenen in Guantanamo Bay gebruikte. Foto Mario Tama/Getty Images

We zijn niet eens meer verrast, maar het blijft een gruwelijk verhaal. Artsen, psychologen, verpleegkundigen en andere medische verzorgers werkten mee aan het ontwikkelen van martelmethoden en aan het martelen van de verdachten die de Verenigde Staten oppakten na ‘9/11’.

Nieuwe details blijken uit het onderzoeksrapport Ethics Abandoned: Medical Professionalism and Detainee Abuse in the ‘War on Terror’, dat afgelopen week uitkwam. Het onderzoek, op basis van openbare informatie, is betaald door het Amerikaanse Institute on Medicine as a Profession (IMAP) en de mensenrechtenorganisatie Open Society Foundations (OSF).

De in het rapport beschreven martelpraktijken zijn extreem. Waterboarding werd toegepast, waarbij iemand het gevoel krijgt dat hij verdrinkt (dat was inderdaad een risico). Verder werden gevangenen geslagen, tegen muren gegooid, langdurig staand geketend, alleen opgesloten zonder kleren of dekens. Er werd hun slaap onthouden, er werden ‘insecten ingezet’. Gevangenen moesten op hun vingers tegen een muur staan. Lariam slikken, een antimalariamiddel dat paniekaanvallen, hallucinaties en paranoia als bijwerkingen kan hebben.

Onder normale omstandigheden is de belangrijkste richtlijn voor artsen en psychologen ‘doe geen kwaad’. Maar het Amerikaanse ministerie van defensie (DoD) bepaalde dat dit niet gold als het om de gevangenen ging want die waren ‘niet onder behandeling’. De artsen en psychologen moesten hun eigen ethische richtlijnen maar opzijzetten. Verder beweerde het DoD dat de artsen en psychologen bij de ondervragingen aanwezig waren voor de veiligheid van de ondervraagden. Maar ze moesten óók, of juist op zoek naar kwetsbaarheden.

Intussen was er nauwelijks medische of psychische zorg voor de gevangenen. Ellen de Bruin