Twee echtparen betreden een spiegelpaleis in Lissabon

Het blijkt uit al de titel: het is een spiegelpaleis, de nieuwe roman van David Leavitt. De twee hotels waarnaar die titel verwijst, Hotel Francfort en Francfort Hotel, bevinden zich in Lissabon. Het is 1940, de nazi’s rukken op en de stad zit vol vluchtelingen die wanhopig proberen vanuit het nog neutrale Portugal een plek te verwerven aan boord van een van de schepen die naar Amerika varen. Onder die vluchtelingen bevindt zich Pete Winters, een Amerikaanse autohandelaar die met zijn vrouw Julia Parijs is ontvlucht. In afwachting van het vertrek van hun schip naar New York blijft hen niets anders over dan een beetje in Lissabon rond te hangen.

En dan beginnen de spiegels hun werk te doen: op een terras ontmoeten Pete en Julia een ander stel, Edward en Iris. De twee echtparen vormen elkaars tegenpolen. Edward en Iris zijn geen mensen uit de burgerlijke middenklasse, zoals Pete en Julia, maar geletterde en wat onberekenbare bohémiens. Het ene echtpaar logeert in het Francfort Hotel, het andere in Hotel Francfort. Overeenkomsten zijn er ook: bohémien Edward en Pete’s vrouw Julia zijn beide onevenwichtige melancholici die zich door hun partner laten leiden. Er bloeit een vriendschap op tussen beide echtparen die gecompliceerd wordt doordat Pete een verhouding krijgt met Edward.

De ingewikkelde verhoudingen en verwikkelingen tussen deze vier mensen beschrijft Leavitt in de verzorgde stijl die we van hem gewend zijn. Leavitt (1961), wiens laatste roman, De Indische klerk, al weer zes jaar geleden verscheen, verpakt ook in The Two Hotels Francfort zijn verhaal in soepele, verzorgde zinnen, met nergens ruwe randjes of onafgewerkte hoeken. Een plezierige leeservaring dus, maar dit geeft het boek ook iets traags – een effect dat wordt versterkt doordat Leavitt het verhaal laat vertellen door Pete, die jaren later bedaagd terugkijkt op de gebeurtenissen in het Lissabon van 1940.

Leavitt geeft veel achtergrondinformatie over zijn personages, maar toch gaan de twee echtparen niet echt voor je leven. Door de afstandelijke, relativerende toon van verteller Pete kom je er nooit precies achter wat er met hem gebeurde nadat hij door de spiegel stapte en een affaire begon met Edward – de eerste keer dat hij iets met een man heeft. Misschien dat een paar stevige seksscènes duidelijk hadden kunnen maken hoe de verhoudingen tussen Pete en Edward precies lagen, en wat deze plotselinge liefde met hen deed. Nu blijft er veel in het midden.

Een andere gemiste kans is Julia, de vrouw van Pete. Zij is het meest tragische personage van de roman, maar omdat ze wordt afgeschilderd als een klaaglijke, passieve echtgenote, laat haar lot de lezer uiteindelijk koud. Dat deze op zichzelf aangewezen vrouw voortdurend solitaire zit te spelen, is qua symboliek dan weer iets te veel van het goede, net zoals het feit dat Edward bij zijn eerste ontmoeting met zijn latere minnaar Pete op diens bril gaat staan. (Pete zal met andere ogen naar de werkelijkheid moeten kijken.) Het motief van het spiegelpaleis had daarentegen wel iets meer uitwerking verdiend.

Leavitt heeft zich goed gedocumenteerd, en die research schemert iets te hevig door de tekst heen, bijvoorbeeld wanneer Edward met Pete door Lissabon en omgeving dwaalt. Het is geen slechte roman, The Two Hotel Francforts, het is best een aangenaam (en goed geschreven) boek. Het heeft zelfs een verrassend einde, dat trouwens ook behoorlijk braaf is. En dat is kenmerkend voor deze roman: het blijft allemaal verzorgd, als keurig gekamd haar waar je dolgraag een ontregelende hand doorheen zou willen halen.

Rob van Essen