Strijd tegen jihadreiziger opgevoerd

Kans op aanslag tegen Nederland blijft reëel

Preventief paspoorten innemen, vervolgen bij terugkeer uit Syrië en het massaal opslaan van vluchtgegevens; de overheid kondigt een offensief aan tegen jihadreizigers. Hoe uitvoerbaar de plannen zijn, is onduidelijk.

De plannen volgen op de aanhoudende uitstroom van jihadreizigers naar Syrië. „De dood van zeker zes Nederlanders heeft geen afschrikwekkende functie gehad,” zegt nationaal terreurcoördinator Dick Schoof. Gisteren meldde hij dat het dreigingsniveau in Nederland „substantieel” blijft; de op één na hoogste alarmfase. Dit betekent dat de kans op een aanslag tegen Nederland „reëel” is.

Volgens Schoof verblijven er momenteel een kleine honderd Nederlandse strijders in Syrië. 10 tot 15 Syriëgangers keerden terug. Schoof: „Daar zit onze primaire zorg.”

Het Openbaar Ministerie (OM) verzamelt momenteel bewijs tegen een aantal van hen. Waarvoor ze worden vervolgd, kan Schoof nog niet zeggen. „Maar het zijn mensen van wie we weten dat zij bij gevechtshandelingen betrokken zijn geweest.” Schoof verwacht dat het OM „één of twee” teruggekeerde Syriëgangers over enkele maanden voor de rechter zal brengen. „Zo concreet is het bewijs.”

Om het uitreizen te bemoeilijken wil Justitie jongeren preventief hun paspoort afnemen. Minister Ivo Opstelten (Justitie, VVD) werkt aan een plan met die strekking. Daarnaast wil hij een databank optuigen met alle vluchtgegevens, teneinde meer zicht te krijgen op de jihadreizigers. Nederland heeft daarvoor, net als dertien andere landen, al „enkele miljoenen euro’s” ontvangen van de Europese Unie. Eind deze maand licht Opstelten zijn plannen toe.

Schoof onderkent dat met name het bewijs een heikel punt zal zijn bij de preventieve inname van paspoorten en rechtszaken tegen teruggekeerde strijders. „Voor deelname aan een terroristische organisatie is dat lastig. Daarom zal ook bewijsmateriaal uit Syrië worden gebruikt. Hoe het afloopt weet ik niet. Het is nieuw terrein.”

Volgens advocaat Gerard Spong is het niet ongewoon dat Nederlanders hier worden vervolgd voor misdrijven die ze in het buitenland hebben begaan. In de wet staat een uitgebreide opsomming van misdrijven waarvoor dat kan. „Voor misdrijven die niet op de lijst staan, geldt de voorwaarde van de dubbele strafbaarheid: het misdrijf moet zowel strafbaar zijn in Nederland als in het land waar het is gepleegd.”

De Nederlandse officier van justitie moet dat aantonen met in Syrië geldende wettelijke bepalingen. Vooral dat laatste kan ingewikkeld zijn, zegt Spong, afhankelijk van wat de Nederlanders ten laste wordt gelegd. Dat zou kunnen zijn deelname aan een terroristische organisatie, of het gaan in vreemde krijgsdienst. Spong: „Ik verwacht een hevige rechtstrijd.”

Ook het preventief innemen van paspoorten is volgens Spong niet eenvoudig. Onlangs probeerde een Antilliaanse rechter een reisverbod op te leggen aan een inwoner van de Antillen, maar daartegen tekende Spong succesvol beroep aan.