next checkt ‘Vrouwen halen mannen in bij duursporten’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

Illustratie Robin Héman

De aanleiding

166 kilometer hardlopen in de Alpen, dwars door Italië, Frankrijk en Zwitserland. De Ultra-Trail du Mont-Blanc (UTMB) is een parcours voor ultrarunners – hardlopers die afstanden langer dan die van een marathon lopen. Slaap is voor de meesten niet belangrijk. ’s Nachts dragen de lopers hoofdlampen. Dan zigzaggen er lichtjesslingers door de bergen.

De wedstrijd werd voor het eerst gehouden in 2003 en is sindsdien altijd gewonnen door een man. Dit jaar deed de winnaar er 20 uur en 34 minuten over om de finish te bereiken. De Amerikaanse atlete Rory Bosio kwam, ruim twee uur later, als zevende over de eindstreep. Een record. Ze is de eerste vrouw die de top tien in het klassement wist te bereiken.

Een uitzonderlijk talent? Volgens sommigen niet. Het Amerikaanse tijdschrift Outside vergeleek onlangs een aantal onderzoeken naar vrouwen in de duursport en kwam tot de conclusie dat het heel goed mogelijk is dat vrouwen ooit serieuze concurrenten voor mannen worden.

Outside is niet de enige. Op sprintonderdelen zullen vrouwen het waarschijnlijk altijd afleggen tegen mannen, staat in een artikel dat deze week verscheen op de Nederlandse hardloopsite Prorun. Mannen hebben nu eenmaal meer spiermassa, waardoor ze sneller zijn. Maar bij de echt lange afstanden, stellen wetenschappers, zouden vrouwen in de toekomst weleens de mannen voorbij kunnen lopen.

Waar is het op gebaseerd?

Tijdens zware wedstrijden die veel duurvermogen (de mate waarin een sporter gedurende langere tijd kan presteren) vergen, komen de resultaten van de vrouwen steeds dichter in de buurt bij die van de mannen, concludeert het tijdschrift. Bijvoorbeeld bij zwemwedstrijden over lange afstanden.

Hoe dat kan? In de artikelen worden verschillende onderzoeken aangehaald, waaruit zou blijken dat vrouwen meer geschikt zijn voor duursport dan mannen.

En, klopt het?

Onderzoekers van Oxford zagen in 2004 dezelfde ontwikkeling. Ze analyseerden data van de Olympische winnaars sinds het begin van de twintigste eeuw. De onderzoekers constateerden dat de prestaties van vrouwen steeds dichter bij die van de mannen in de buurt komen. Als vrouwelijke atleten zich in dit tempo blijven verbeteren, is in 2156 de snelste loper op aarde een vrouw, aldus de onderzoekers.

Het vrouwelijk lichaam zou geschikter zijn voor duursport. Dankzij een iets hoger vetpercentage is er meer brandstof aanwezig in het lichaam, waardoor er langer gepresteerd kan worden, zo stellen sommige wetenschappers volgens Prorun. Dat klopt niet, zegt bewegingswetenschapper Jo de Ruiter. „Het duurt dagen voordat je op je vetreserves gaat teren.” En marathonlopers hebben juist een extreem laag vetpercentage. Die kunnen die extra kilo’s helemaal niet gebruiken.

Het vetlaagje van vrouwen kan juist een oorzaak zijn van mínder goede prestaties, zegt hoogleraar Neuromechanica Egbert Otten: „De spieren van mannen en vrouwen lijken op elkaar. Prestatie wordt vaak bepaald door spiermassa ten opzichte van lichaamsgewicht.”

De beweringen dat vrouwen ooit de mannen voorbij gaan, zijn niet nieuw. Al in 1985 publiceerde het Britse tijdschrift Nature een onderzoek waarin werd voorspeld dat vrouwen in 2000 mannen zouden verslaan op lange afstanden. Die voorspelling kwam niet uit. Het vrouwelijk wereldrecord marathon dat in 2003 werd gevestigd door de Britse Paula Radcliffe is nog altijd ruim 12 minuten langzamer dan het record van de Keniaan Wilson Kipsang.

Maar dat vrouwen sneller zijn geworden staat vast. Het marathonwereldrecord voor vrouwen was in 1963 1 uur en 21 minuten langzamer dan het nu is, terwijl het record van de mannen sindsdien met slechts met 11 minuten is verbeterd. „Maar dat heeft veel meer met de vrouwenparticipatie te maken dan met fysieke verschillen tussen mannen en vrouw”, zegt Olivier Heimel, hoofdredacteur van het hardlooptijdschrift Runner’s World. Vrouwen zijn meer gaan sporten en het niveau van de trainingen is verbeterd.

Het gaat bij duursporten niet alleen om spierkracht, ook coördinatie speelt een belangrijke rol. Je hersenen bepalen of je lichaam je spieren goed gebruikt, of je de juiste snelheid aanhoudt en of je soepel loopt. Je coördinatie kan worden verbeterd door betere begeleiding. Zo kunnen camera’s tegenwoordig precies registeren hoe iemand zijn lichaam gebruikt. Daar profiteren sporters van.

Daarnaast kunnen vrouwen door de juiste training en een bijpassend dieet ook ‘droog getraind’ worden. Dat betekent minder vet en meer spiervolume. Maar: „De snelste vrouwen zullen straks niet de snelste mannen inhalen. Het is wel mogelijk dat de strijd straks gelijk opgaat”, zegt Otten. Wanneer? Dat kan hij niet voorspellen.

Conclusie

De prestaties van vrouwelijke topsporters komen steeds dichter in de buurt van die van hun mannelijke collega’s. Maar ze hadden ook veel in te halen. De verbeteringen hebben niet zozeer met lichamelijke aspecten te maken, maar vooral met verbeterde trainingsomstandigheden. Het hoogst haalbare is – mogelijk – een ‘gelijkspel’, sneller zullen de vrouwen straks niet zijn, zeggen deskundigen. We beoordelen deze uitspraak daarom als onwaar