Mooi die boeken, maar ze vallen wel allemaal om

Prrflp-prrflp-prrflp. Het fascinerendst is het ratelflapgeluid dat de boeken maken als ze omvallen – de stapels die hebben deelgenomen aan het wereldrecord boekendomino, dat dinsdagochtend in België werd gevestigd: 4845 vallende boeken. Zo werd het oude record verpulverd, dat stond op ruim 2000 boeken. Eat that, Seattle Public Library zullen ze op de Antwerpse Boekenbeurs hebben gedacht. (De Amerikanen hadden, eerlijk is eerlijk, een inventiever parcours gemaakt, met hoogteverschillen – maar in de hedendaagse boekenwereld gaan cijfers nu eenmaal boven schoonheid).

Behalve de hypnotiserende kwaliteit van het filmpje op YouTube en mijn diverse pogingen om méér titels te lezen dan een boek waar heel groot IK op staat, is er de symboolwaarde van het project. Directeur André Vandorpe van brancheorganisatie boek.be zag de ratelende paperbacks ‘als een symbool voor de vele schakels van het boekenvak’. Mooi gezegd, maar, eh, ze vallen wel allemaal om. Als boekhandels. Of als uitgeverijen.

Liever zou je een andere enscenering zien, waarin een reeks boeken omvalt, waarna de keten bij een meesterwerk (De gedaanteverwisseling of Het Dwaallicht) komt dat wankelt onder het gewicht van een omdonderend Puttertje, maar tóch blijft staan.

Symbolen dreigen altijd de feiten te overschaduwen. Feit: dat het tijdschrift LINDA boeken gaat uitgeven samen met Nijgh & Van Ditmar is een verstandige zakelijke beslissing. Als het merk Voetbal International de Nederlanders aan het lezen kan krijgen, waarop het merk ‘Linda de Mol’ dan niet? Maar ja, het symbool dat zich opdringt is dat van Nijgh-icoon Arnon Grunberg die in een schuimbad wordt geïnterviewd door Linda de Mol. (Ik twijfel nog een beetje over de vraag met wie van de twee ik dan zou willen ruilen). Cijfers dus.

Want tussen de omvallende paperbacks door hadden de Belgen goed nieuws: hun verkopen. Terwijl de Nederlandse boekenwereld alle cijfers bevend tegemoet ziet (de omzet daalde in week 43 met 12 procent ten opzichte van een jaar geleden – in totaal lopen we 5,8 procent achter op het ook al nare jaar 2012), zijn de Vlamingen lekker aan het plussen. In de eerste zes maanden van dit jaar steeg de omzet er met ruim drie procent tot 89 miljoen euro. En nee, dat zijn niet alleen maar strips. Wel veel strips. De Kiekeboes staan op nummer 2 en 4 in de halfjaarlijst, met daartussen Amoras, de ‘volwassen’ Suske en Wiske (die in Nederland de aandacht trok door het decolleté van de inmiddels zeer vrouwelijke helft van het vermaarde duo). De favoriet van de Vlaamse lezers is gewoon Dan Brown. De cijfers passen in de verleidelijke gedachte dat de Belgen beter lezen dan wij. Dat werd een paar weken geleden geopperd toen bleek dat Vlaamse kinderen als ze een publieksprijs mogen toekennen op veel ‘zwaardere’ titels stemmen dan hun Nederlandse leeftijdsgenoten.

Maar wacht nog even met de literaire variant van de belastingvlucht. Want in Nederland worden nog steeds méér boeken verkocht. De zeven miljoen Vlamingen besteedden in zes maanden zo’n € 12,75 aan boeken, de Nederlanders ruim twee euro meer. Zo liggen de verhoudingen 183 jaar na de afscheiding, omgerekend in boeken: de gemiddelde Nederlander kocht in een half jaar één deel van Vijftig tinten Grijs (€ 15,–), de Vlaming twee delen van De Kiekeboes (€ 5,95 per stuk). En dat is niet symbolisch bedoeld.