De zzp-dominee haalt zijn zegen uit de cloud

Voor een huwelijk of levensvraag hoef je al lang niet meer bij een kerk aan te kloppen Freelance dominees bieden hun diensten online aan Jonge voorgangers komen in gemeenschappen moeilijk aan werk

De ruimte heeft wel iets weg van een kapel. Het plafond is hoog en schuin. Maar op de plek waar je het altaar zou verwachten is een grote open haard. En in plaats van een orgel staat in een hoek een glimmende zwarte vleugel. Groepjes mensen komen binnen, een man in een donkerbruin pak heet ze glimlachend welkom. „Mijn naam is Pedro Kuit”, zegt hij als iedereen heeft plaatsgenomen. „Ik ben uw dominee vandaag. Maar die conclusie had u zelf inmiddels vast ook wel getrokken.”

Pedro Kuit (49) is freelance dominee. Vandaag is hij naar Residence Rhenen in de bossen van de Utrechtse Heuvelrug afgereisd, voor het voltrekken van een huwelijksceremonie. Voor het zover is, wil hij het even hebben over de betekenis van het gebruik zegenen. „In tegenstelling tot wat veel mensen denken”, zegt hij, „heeft zegenen geen kerkelijke achtergrond. Mensen zegenden elkaar al ver voordat er sprake was van het geloof in wat voor god of goden ook”. Zegenen, besluit hij, is eigenlijk niet meer dan het uitspreken van goede wensen over elkaar.

Toen Pedro Kuit bezig was met zijn opleiding tot dominee, viel hem op dat de kerk er alleen was voor de eigen gelovigen, vertelt hij na afloop van de ceremonie. „Al die mensen die niet meer op zondag naar de kerk komen: daar werd eigenlijk niets mee gedaan. Dat begreep ik niet. Ik vind dat mensen toegang moeten kunnen hebben tot het geloof, zonder dat daar iets tegenover staat.”

Online aanbod

Direct na zijn domineesopleiding (van zeven jaar) besloot hij daarom voor zichzelf te beginnen. In 2005 begon Pedro Kuit de website onlinepastor.nl, waar hij per telefoon of e-mail pastorale gesprekken voerde. Inmiddels biedt hij zijn diensten aan via verschillende websites, waaronder freelancedominee.nl, uitvaartdienst.eu, gezegendtrouwen.nl en detrouwbank.nl. Die laatste is een liefdadigheidswebsite, voor mensen die wel willen trouwen maar er het geld niet voor hebben.

Een volledig verzorgde huwelijksceremonie kost – inclusief vier voorgesprekken en een huwelijksbijbel naar keuze – 775 euro. De tarieven voor een uitvaartdienst liggen lager, rond de 450 euro. Alles bij elkaar doet Pedro Kuit tussen de vijftig en zestig huwelijken en rond de dertig uitvaarten per jaar. Hij kan ervan rondkomen. „De Belastingdienst beschouwt mij als zelfstandig ondernemer. Ik sta ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, onder het kopje maatschappelijk werk.”

Hoeveel freelance pastoors of zzp-dominees Nederland telt, is niet bekend. Dat wordt nergens bijgehouden. Maar dat je voor een huwelijkszegen, uitvaartdienst of antwoorden op geloofs- en levensvragen niet meer bij een kerk hoeft aan te kloppen, blijkt uit het online aanbod, van freelancepastor.nl, tot weddingpastors.nl, huureendominee.tk of rentapriest.nl.

Charlatans

„Het lijkt commercieel, ik heb daar zelf wel een dubbel gevoel bij”, zegt Wim Jansen (64), een predikant uit Vlissingen die sinds vorig jaar vertegenwoordiger van Rent a priest in Zeeland is. „Maar het is de bedoeling mensen te bedienen die geen kerkelijke binding meer hebben en toch graag een geestelijke dimensie bij een viering of uitvaart willen. En het verlenen van zo’n dienst, daar staan bepaalde kosten tegenover.” Rent a priest – een stichting – heeft daarom gezegd dat het geld dat overblijft na aftrek van de onkostenvergoeding naar een goed doel gaat.

Mag iedereen zich zomaar dominee noemen? „Het is geen beschermde titel”, zegt een woordvoerder van de Protestantse Kerk in Nederland. „Officieel hoor je ingeschreven te zijn in het register van predikanten, maar dat is met freelance dominees niet het geval.” Dat kan tot vervelende situaties leiden. „Er belde laatst een pasgetrouwd stel dat probeerde te achterhalen of ze stonden ingeschreven in ons ledenregister. Hun dominee liet niets meer van zich horen. Dat was dus gewoon een charlatan.”

Over het functioneren van ‘hun’ dominee is het bruidspaar dat elkaar in Rhenen het ja-woord geeft in ieder geval dik tevreden. „Bij Pedro kan het zoals je het zelf wilt”, zegt de bruid, Janina Sybesma (26). „Wil je het luchtig, dan krijg je het luchtig.” En dat blijkt, zoals wanneer de dominee bij uitspreken van de zegen verontschuldigend zijn telefoon tevoorschijn haalt en zegt: „Ik had de tekst even moeten printen, dat ben ik vergeten. Gelukkig is er de cloud. Nu komt jullie zegen echt van boven.”