Vuilnisorkest speelt Bach

Een bijzonder Paraguayaans jeugdorkest sloot het vijfde entertainment en tech festival TEDxAmsterdam af.

Foto Olivier Middendorp

Bachs Eerste cellosuite gespeeld op een cello gemaakt van grote olijfolieblikken, een vleeshamer, bestek en stukken van een houtpallet, klonk gisteren in het Concertgebouw in Amsterdam bij de afsluiting van het vijfde TEDx congres. De 21-jarige Victor uit Paraguay was de speler, die samen optrad met vier andere leden van de Landfill Harmonic, het orkest met recycle-instrumenten uit de Paraguayaanse sloppenwijk Cateura. Orkestleider is milieutechnicus Favio Chávez, die een blikken gitaar bespeelde. Twee tienermeisjes met violen – gemaakt van verfblikken, vorken en een bakplaat voor pizza’s – en een jongen met een saxofoon van lepels, knopen en bierdopjes (“natuurlijk wel Paraguayaans bier”) vormden samen met het de cellist en gitarist een kwintet, die een canon van Pachelbel speelden.

Chávez, milieutechnicus met een muzikale achtergrond, richtte het jeugdorkest in 2006 op. Hij was verantwoordelijk voor een recycleproject op de grootste vuilstort van Paraguay, waar de lokale bevolking leeft van het verkopen van bruikbare spullen die ze op de storthoop vinden. Kinderen van deze ‘gancheros’ moeten meewerken, in plaats van naar school gaan. De wereld van drugs, alcohol en geweld is dichtbij, dus ze hadden iets positiefs, structuur nodig, aldus Chávez. Zo ontstond het idee voor een muziekschool, in navolging van soortgelijke projecten. Maar met Chávez’ muziekschool, die al snel meer leerlingen dan instrumenten had, liep het anders. „Sommige ouders wisten niet eens wat een gitaar of een viool was”, vertelt hij. „En een viool kost meer dan een huis in Cateura.” Geld voor extra instrumenten was er dus niet. Nicholas Gomez, een van de vuilnisrecyclers, begon daarom instrumenten van vuilnis te maken. Dertig kinderen kregen een instrument en zo verrees het Landfill Harmonic uit de storthoop. „Geen van de kinderen had ooit muziek gespeeld”, zegt Chávez. „Inmiddels is het een orkest zoals ieder ander orkest, behalve dat we op instrumenten van vuilnis spelen.”

Inmiddels is het orkest, met 38 kinderen van 11 tot 21 jaar, een groot succes. Ze treden elke week twee tot drie keer in verschillende samenstellingen op, en reizen de hele wereld over. Met populaire, maar ook klassieke muziek. Want, zegt Chávez: „Klassieke muziek staat toch het verst van vuilnis af.”Een documentaire over de groep gaat in januari in première op het Sundance Film Festival in Utah.

Landfill Orchestra gaat in 2014 op wereldtour; data nog onbekend. In februari treedt deel orkest op in Amsterdam. Video: tedxamsterdam.com