Pasgeborene onderdrukt eigen afweer voor gezonde darmflora

Pasgeboren baby’s dempen actief hun afweersysteem. Daardoor zijn ze in hun eerste levensweken vaak ziek.

Baby’s lopen kort na hun geboorte snel een infectieziekte op doordat hun afweersysteem zichzelf op een laag pitje zet. Dat gebeurt om een gevaarlijke afweerreactie tegen zich vestigende darm- en huidbacteriën te voorkomen. Dat is wat anders dan wat de medische leerboeken nu zeggen. Daarin staat dat jonge baby’s zo bevattelijk zijn doordat hun afweercellen nog moeten rijpen.

Die eerste infectieziekten tijdens de opbouw van de darmflora zijn „een ongelukkig bijproduct van het grotere nut van actieve afweeronderdrukking”, schrijven onderzoekers van het Cincinnati Children’s Hospital Medical Center vandaag in Nature.

En baby’s komen inderdaad op de wereld met een onrijp afweersysteem. Ze krijgen daarom hulp, van afweerstoffen in de moedermelk. Ondertussen moet hun afweersysteem het verschil leren tussen lichaamseigen en lichaamvreemd, zodat de afweer voortaan weet wat het moet opruimen en wat het met rust moet laten. Maar dat is dus niet de hele verklaring voor hun vatbaarheid voor infectieziekten.

„De afgelopen tien jaar zijn al eerder mechanismen van actieve afweeronderdrukking gevonden”, zegt kinderarts/infectioloog/immunoloog Louis Bont van het Wilhelmina Kinderziekenhuis, onderdeel van het UMC Utrecht. Bont doet ook onderzoek naar die vroege afweeronderdrukking, maar is niet bij deze publicatie betrokken. „In de baarmoeder is de afweer al onderdrukt, zodat de foetus de moeder niet als lichaamsvreemd gaat afstoten. Meteen na de geboorte staat de baby massaal bloot aan stoffen die een afweerreactie kunnen opwekken. Die actieve onderdrukking is dus erg slim, want de zuigeling beschermt zich daarmee bijvoorbeeld tegen het krijgen van koemelkallergie. En tegen een massale afweerreactie in de darmen, waar zich direct na de geboorte de darmbacteriën vestigen. De prijs die ze ervoor betalen is een grotere vatbaarheid voor ernstiger infectieziekten.”

Te hevige afweerreacties kunnen zo uit de hand lopen dat ze dodelijk zijn. Allergische reacties en astma-aanvallen zijn soms fataal. Iemand die aan bloedvergiftiging overlijdt, sterft in feite aan een massale afweerreactie.

„Dit onderzoek”, zegt Bont, „is vooral bijzonder omdat voor het eerst heel duidelijk een bepaald celtype is geïdentificeerd.” De onderzoekers vonden dat een bepaald type voorlopercellen van rode bloedcellen (CD71+-erythroiden) de demping verzorgen, maar alleen als die een bepaald enzym (arginase-2) produceren. Bont: „Daar zou je medicatie tegen kunnen ontwikkelen. Je zou die cellen kunnen stilleggen bij zuigelingen met een levensbedreigende infectie.”