Magistrale schilderkunst van Dumas en Tuymans

Foto Courtesy: Andre van Noord/Klerkx Art AgencyAndre van Noord Voor de baby, 2007

Zes schilderijen ieder. Vers uit het atelier. Voor het eerst naast elkaar te zien. Een tentoonstelling van slechts twee schilders. Het klinkt weinig opzienbarend, kleintjes zelfs. Maar wie het klappen van de zweep in de kunstwereld een beetje kent, weet dat een tentoonstelling met nieuwe werken van schildertyconen Marlene Dumas (1953) en Luc Tuymans (1958) samen een sensatie belooft te worden.

En een sensatie is de tentoonstelling Twice, die zondag in de museale ruimte van galerie Zeno X in Antwerpen werd geopend met een hoop sinaasappelsap en champagne. De prijzen voor de werken, die door galeriehouder Frank Demaegd alleen na aandringen worden gegeven (‘vanwege eventuele musea die interesse hebben’) liegen er niet om. Een werkje op papier van Tuymans moet 500.000 euro opbrengen. De schilderijen kosten per stuk ‘tot een miljoen euro’.

Het mag naïef zijn, maar ik heb het altijd merkwaardig gevonden: de astronomische prijzen die voor bepaalde hedendaagse kunst worden betaald. Een Gerhard Richter die in mei dit jaar in New York 37 miljoen dollar oplevert. Een Pollock 59 miljoen dollar. Een Tuymans 1 miljoen. Ga je als koper meer van deze kunst houden als je er zoveel geld voor betaalt? Is de kunst beter of waardevoller dan meer betaalbare kunst?

Vergeet dus de prijzen, want zij zorgen ervoor dat voortdurend een duiveltje in je oor fluistert: is wat hier hangt al dat geld waard? Wat nu in Zeno X in de eerste plaats wordt gevierd is de schilderkunst. En die is virtuoos en magistraal.

Dumas weet als geen ander met een streep donkere verf een afgrond aan betekenissen op te roepen. Missing Picasso – een half en profil geschilderd portret van een naakte vrouw die een gordijn optilt – is een prachtig exposé van schilderkunstige souplesse. The Artist and his Model – een uitzonderlijk portret door Dumas van Tuymans zelf met een model – geeft ondanks de losse, associatieve stijl een bijzonder beeld van de immer chagrijnig poserende Tuymans.

Tuymans zelf laat verrassend nieuw werk zien, dat opvalt door een fonkelend coloriet. Waar Tuymans bekend is geworden met uitgebeende doeken van historisch beladen plaatsen en figuren (gaskamers, dokter Mengele), toont de schilder nu een serie die in de jaren tachtig al is geboren. Nu pas heeft Tuymans zijn ideeën van toen uitgewerkt. En met wat een schitterend resultaat.

Cook, In the Kitchen, Containers en ook het simpele, gloeiende straalkacheltje in groen-paars dat Dad’s Heat heet, lijken meer dan ooit een verhaal te vertellen. De verf is opgebracht in rulle wolkjes. De opbergdozen staan als fluweelrode landmarks in het gelid. De kok in de keuken is nauwelijks zichtbaar door de stoom die boven zijn hoofd hangt. Wat de man snijdt of bakt of hakt, doet er niet toe. Hoe hij in beeld komt – dat is het enige wat telt.

Lucette ter Borg