Loodsen zijn het beu, ze willen geld

Er zijn veel Nederlandse loodsen in Antwerpen die schepen van en naar de haven leiden Nu hebben zij een hoogoplopend conflict met de Belgen De reden? Ze krijgen te weinig geld voor hun diensten

Verslaggever

Nooit meer dan één hand of voet tegelijk loslaten – anders eindigt het bestijgen van een loodsladder geheid in het water. Dus zo – altijd op drie punten in contact met de ladder – klimt loods Fred Kuipers aan boord van de ‘Baltic Force’. Aan hem de taak het 180 meter lange schip uit Estland veilig uit de Antwerpse haven door de Schelde te begeleiden. Te loodsen, letterlijk.

Als de sluizen opengaan, komt de aarderode tanker ronkend los van wal. „Stuurboord tien”, roept Kuipers (49) tegen de stuurman, een iele Rus in oranje overall. Die geeft een ruk aan het roer. De Baltic Force draait en vaart uit. Zeewaarts.

Een behouden vaart kost geld: schepen zijn verplicht een loods in te huren die ze van en naar de havens helpt. Maar op de Schelde werken de 160 Nederlandse loodsen voor een „fors te laag” tarief, zegt Kuipers. Al jaren. Sinds 2009 stelt de Vlaamse overheid de loodstarieven op de Schelde vast – hoe lager het tarief, hoe aantrekkelijker de haven. Maar de Nederlandse loodsen vinden het té laag, ze verdienen naar eigen zeggen 15 procent te weinig om kostendekkend te kunnen werken. Zo zijn ze de afgelopen jaren 12 miljoen euro misgelopen. En die miljoenen willen ze nu alsnog van Vlaanderen hebben.

Ruziën tot in de rechtbank

Dat leek te gaan lukken: een arbitragecommissie bepaalde in september dat de Vlaamse overheid 8 miljoen euro moet betalen ter compensatie. De uitspraak is vertrouwelijk, maar dat bedrag bevestigen het Nederlandse Loodswezen en het Vlaamse Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust, verantwoordelijk voor het scheepvaartverkeer van en naar de Vlaamse havens.

Uitspraak of niet, Vlaanderen heeft nog geen euro overgemaakt. Tot frustratie van de loodsen. Want een arbitrale uitspraak is niet vrijblijvend: als een partij – Vlaanderen, in dit geval – zich er niet aan houdt, kan de andere partij de rechter vragen de uitspraak af te dwingen. „Dat hebben we nu gedaan”, zegt Fred Kuipers, die behalve loods ook voorzitter is van de Regionale Loodsencorporatie Scheldemonden. „Het ligt bij de rechtbank van Antwerpen.”

De verantwoordelijk Vlaams minister van Mobiliteit Hilde Crevits laat via een woordvoerder weten niet op de zaak te willen reageren.

Ondertussen meent Vlaanderen ook nog geld te krijgen van de Nederlandse loodsen. En wel voor gebruik van de nieuwe Vlaamse vloot. Dat zegt Jacques D’Havé van het Agentschap voor Maritieme Dienstverlening en Kust. Het gaat om „meerdere miljoenen”. Hoeveel precies, wil hij niet zeggen.

Volgens de Nederlandse loodsen zijn de kosten voor het gebruik van het Vlaamse materieel al meegenomen door de arbitragecommissie, die het bedrag van 8 miljoen euro vaststelde. De voorzitter van de arbitragecommissie, de Leuvense hoogleraar Bernard Tilleman, wil niet ingaan op de inhoud van de uitspraak, vanwege het „vertrouwelijke” karakter.

Met 13 knopen – zo’n 24 kilometer per uur voor landrotten – koerst de Baltic Force door de Schelde. Het zwijgen van de bemanning wordt af en toe onderbroken door aanwijzingen van Kuipers. Hij vaart rechts, op afstand van de schepen die links varen richting haven. Grote kans dat die een Belgische loods aan boord hebben: Vlaanderen doet 72,5 procent van het scheepvaartverkeer van en naar de Scheldehavens.

Samen op de Schelde

Samen varen op één rivier met die Vlamingen met wie ze zo overhoop liggen – werkt dat wel? Op het water gaat het prima, zegt Kuipers. Aan wal, daar is het „lastig”. De Nederlandse loodsen werken nauw samen met de Vlaamse, die ambtenaar zijn en dus geen belang hebben bij de tarieven. Maar de samenwerking kan beter, zegt Kuipers. De „toestanden” over de tarieven zitten dat in de weg. „Alles ligt stil.”

Alles behalve het werk, dat dag en nacht doorgaat, maar dus onvoldoende geld oplevert. Gaan er loodsen failliet? Dat niet, zegt Kuipers. „We dragen het tekort met z’n allen.” Met z’n allen: alle 460 loodsen in Nederland. Maar daar zijn de loodsen in bijvoorbeeld Rotterdam natuurlijk niet blij mee. Het zorgt voor „gemor”, erkent Kuipers – nog een reden dat er snel een oplossing moet komen.

Als het schip bij Vlissingen vaart, gaat Kuipers van boord. De loodsladder af, aan boord van een bootje dat hem weer aan land brengt. Het regent. De ladder wiebelt in de wind. Kuipers klimt vlot naar beneden. Gecontroleerd en zeker van zijn zaak.

Over de miljoenen is hij dat ook, zegt hij. Hij verwacht dat de Belgische rechter snel beslist dat ze het geld mogen afdwingen. En dan, ineens met lichte twijfel in zijn stem: „Dat hóóp ik natuurlijk.”