Icoon van Duitse economie worstelt met strategie

Het Duitse technologieconcern Siemens moet wendbaarder worden, vindt de nieuwe topman Joe Kaeser. Om te beginnen zet hij het in de interne bureaucratie. In het voorjaar moet er een nieuwe strategie voor het wijdvertakte conglomeraat zijn.

Het wereldwijd opererende technologieconcern Siemens geldt als een van de industriële iconen van de Duitse economie. Maar terwijl het met de economie van het land nog steeds relatief goed gaat, kampte het concern de afgelopen jaren met crises, tegenvallende rendementscijfers en een koningsdrama.

Topman Peter Löscher (56) moest afgelopen zomer plaatsmaken. Aan de top van Siemens kwam Joe Kaeser, die tot dan moment de chef financiën was geweest. Siemens-watchers keken sinds zijn aantreden drie maanden geleden uit naar het eerste publieke optreden van Kaeser als bestuursvoorzitter, die vandaag de jaarcijfers bekendmaakte.

Bekend is dat Kaeser energiek aan de slag is gegaan om de malaise het hoofd te bieden die heerst in veel van Siemens’ bedrijfsonderdelen. Er zijn berichten dat de nieuwe chef zo hard aan slag is, dat hij inmiddels tien kilo gewicht verloren heeft. Het portret van de afgetrainde Kaeser siert deze maand de cover van Manager Magazine. Zijn taak is het nu om ook zijn onderneming weer fit te maken om de strijd met concurrenten als General Electric en Philips aan te gaan.

Duidelijk is dat Kaeser na een bewogen zomer eerst rust terug wil in het wijdvertakte bedrijf dat wereldwijd 370.000 werknemers telt, met een omzet van 82,3 miljard euro in zijn gebroken boekjaar 2013 (oktober-september), verdeeld over de sectoren energie, medische technologie, industrie en infrastructuur. Het bedrijf heeft daarom laten weten dat Kaeser tot maart volgend jaar de tijd neemt om een strategie te ontwikkelen die Siemens naar de toekomst voert. Want die ontbrak er volgens Kaeser aan onder zijn voorganger.

Ondertussen heeft Kaeser in het Münchense hoofdkwartier na het vertrek van Löscher een stille stoelendans georganiseerd. Het probleem met een concern van zo’n immense omvang is de bureaucratie. Lange lijnen en complexe structuren.

Om die te doorbreken heeft Kaeser direct onder de raad van bestuur een groepje van vijf managers aangesteld, vertrouwelingen die rechtstreeks aan hem rapporteren. Met deze Eingreiftruppe, een soort commando’s, hoopt hij het bedrijf wendbaarder en zijn gezag directer voelbaar te maken. Zo stelde hij de chef strategie opnieuw aan die in 2008 het veld moest ruimen na een conflict met Löscher. Maar de topfunctionaris die verantwoordelijk is voor het human resources management heeft Kaeser uit zijn functie gezet. De man werkte nauw samen met Löscher én was vertrouweling van de voorzitter van de raad van commissarissen, Gerhard Cromme.

Beursanalisten zien in dit soort benoemingen een aanwijzing dat Kaeser afwil van Cromme, die zijn sporen verdiend heeft bij het staalconcern ThyssenKrupp. Cromme haalde Löscher zes jaar geleden weg bij General Electric. Gezegd wordt dat Löscher aan diens leiband liep, en dat Cromme dus medeverantwoordelijk is voor de tegenvallende resultaten van de afgelopen jaren.

Siemens maakt nog altijd winst; over boekjaar 2013 ruim 5 miljard na aftrek van belastingen. Maar die lag het afgelopen kwartaal 13 procent onder het niveau van 2012. De markt is nerveus en dus gevoelig voor bewegingen aan de top. Zo maakte de koers van het aandeel een sprong van 7 procent toen bekend werd dat Kaeser de nieuwe topman werd, nog zonder dat hij een woord had gezegd over zijn nieuwe lijn.

Tijdens zijn eerste optreden voor de belangrijkste zeshonderd concernmanagers kon uit zijn woorden worden opgemaakt dat Kaeser het bedrijf weer terug wil leiden naar zijn oude kerncompetentie: elektrotechniek. Een tweede speerpunt wordt digitalisering.

Insiders speculeren er ook over dat Kaeser af wil van de hele sector Infrastructuur en Steden, die Löscher vanaf 2011 liet ontwikkelen. De sector zou geen logische eenheid vormen met onderdelen als treinen, gebouwtechniek of stroomverdeling.

Zelf heeft Kaeser in een bedrijfskrant dit soort verwachtingen al proberen te ontkrachten. Er wordt rekening mee gehouden dat bij een komende reorganisatie van Siemens niet per se de verliesleidende dochters worden geschrapt en sectoren die winst maken kunnen blijven. Tegenover investeerders heeft Kaeser steeds beklemtoond dat Siemens erover nadenkt op termijn afstand te doen van de zeer winstgevende sector van de medische techniek.

De redenering is dat deze bedrijfstak waarschijnlijk als zelfstandige onderneming een hogere waarde heeft aan de beurs, dan wanneer zij onderdeel is van een industrieel conglomeraat. Daar komt nog de inhoudelijke verwachting bij, dat deze sector zich verder van de elektrotechnische kern van het bedrijf af zal ontwikkelen als gevolg van de opmars van de moleculaire biologie in de diagnostiek.

Kaeser wil het concern op een meer samenhangende manier groeperen. Daarbij wordt verwacht dat Siemens op korte termijn een grote overname zal doen, vermoedelijk op het gebied van de software ontwikkeling.

Het blad Manager Magazin citeert een betrokken topmanager: „Grote ondernemingen moeten van tijd tot tijd grote stappen zetten, anders kunnen ze makkelijk dezelfde kant opgaan als Blackberry, Nokia of Microsoft.”

Voorlopig echter, zo wordt verwacht, is Siemens nog even met zichzelf bezig. Het strategisch plan 2014 van Löscher om de kosten van het bedrijf terug te brengen onder meer door het schrappen van 15.000 arbeidsplaatsen, wordt gewoon uitgevoerd. Siemens wil het woord ‘sanering’ niet horen als het gaat om reorganiseren. Maar Kaeser betitelde de totale revisie die het concern nu ondergaat als een „openhartoperatie”.