Het Nationaal Schoolontbijt is ongezond

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

Illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Marco Borsato trapte maandag het Nationaal Schoolontbijt af met een onbijtconcert voor kinderen. De hele week krijgen 400.000 kinderen op 2.000 basisscholen een ontbijt voorgeschoteld. Op een ludieke wijze leren kinderen het belang van een dagelijks ontbijt. Een verslaggever van het Jeugdjournaal vroeg aan drie basisschoolleerlingen wat ze als beleg kozen en kreeg als antwoord: „hagelslag, hagelslag en jam”.

Volgens het Nationaal Schoolontbijt gaat 1 op de 6 kinderen wel eens, zonder ontbijt te hebben gegeten, naar school. En dat is slecht voor de leerprestaties. Zonder ontbijt zijn kinderen minder geconcentreerd op school. Voedingswaakhond Foodwatch vindt het Schoolontbijt „te zoet, te zout en te vet”, schreef de organisatie vorige week in een persbericht. Er zitten volgens Foodwatch te veel ongezonde producten bij als halvarine, jam, appelstroop en hagelslag.

De producten zijn aangeboden door bekende voedselproducenten. Op die manier sponsoren zij ongezonde producten op een educatieve activiteit, zegt Meike Rijksen, campagneleider van Foodwatch, per telefoon. Volgens Rijksen hebben kinderen juist behoefte aan groente en fruit. Zijn hun zorgen terecht? Is het Nationaal Schoolontbijt ongezond voor kinderen?

Waar is het op gebaseerd?

De partners van het Nationaal Schoolontbijt zijn dit jaar onder meer Venz, Appelsientje, Blue Band en Milner. Kinderen kunnen kiezen uit volkoren- en meergranenbrood en als beleg is er halvarine, hagelslag, smeerkaas, 30+ kaas, jam en appelstroop.

Foodwatch zegt dat voedselproducenten hun merk willen binden aan kinderen. „Verkapte reclame”, noemt Rijksen het. Er zouden gezondere keuzes moeten zijn, zegt zij. Rijksen vindt dat de voedselindustrie scholen aan het binnendringen is. Dat is niet waar, zegt woordvoerder Frank Janssen van het Nationaal Schoolontbijt. „De partners willen net als wij het goede doel steunen.” Als de producten samen een gevarieerd en gebalanceerd dieet vormen, dat goedgekeurd is door het Voedingscentrum, dan is het prima, aldus Janssen.

En, klopt het?

Na alle kritiek van Foodwatch plaatste het Voedingscentrum afgelopen maandag een artikel op de website met als kop: ‘Het Voedingscentrum wil gezonder broodbeleg’.Zij bekritiseren hier producten als halvarine, die door hen wel zijn goedgekeurd voor het Nationaal Schoolontbijt.

Volgens het Voedingscentrum gaat het om de variatie in het ontbijt. En omdat er in het Nationaal Schoolontbijt veel gezonde opties zijn zoals volkoren brood, mogen kinderen ook producten als hagelslag met mate gebruiken, zo is hun uitleg.

Er zijn kinderen die thuis niet ontbijten en voor leerlingen is het goed om geconfronteerd te worden met het belang van een ontbijt, zegt Natascha Smoltsak, diëtist en eigenaar van diëtistenpraktijk Good Food Advice. Het is alleen jammer dat er allemaal feestelijke bewerkte producten worden geserveerd, zegt zij.

Kinderen zijn minder geconcentreerd als ze geen ontbijt hebben gegeten. Maar producten als hagelslag – waar veel suiker inzit – hebben niet per se een goede invloed op hun concentratie, zegt Smoltsak. „Hagelslag is gewoon veel te zoet.”

Na het eten van hagelslag in de ochtend kunnen kinderen een suikerpiek krijgen van twee uur en daarna krijgen ze de bijbehorende suikerdip, aldus Smoltsak.

De woordvoerder van de hagelslagfabrikant Venz, die graag partner wil zijn van het Nationaal Schoolontbijt en aan deze week een bijdrage levert van 17.000 pakken hagelslag, zegt dat hagelslag goed past binnen een verantwoord ontbijt, als het met mate wordt gebruikt.

Maar diëtist Smoltsak zegt dat matig gebruik van suiker lastig is voor kinderen want hoe meer suiker kinderen eten, des te suikerbehoeftiger ze worden.

Frans Kok, hoogleraar voeding en gezondheid aan de Universiteit van Wageningen, vindt het matig eten van suikerrijk beleg als hagelslag niet per se gevaarlijk. Toch verwacht hij ook dat wanneer kinderen lekkere zoete opties als hagelslag hebben – naast hartige alternatieven – ze eerder voor de hagelslag zullen kiezen.

Ook wordt er geen fruit en groente geserveerd, precies de producten waar kinderen juist te weinig van binnenkrijgen, zegt Foodwatch. Het Nationaal Schoontonbijt geeft aan dat fruit vanwege houdbaarheid een lastig product is. Maar als iemand 500.000 appels kan leveren, kunnen zij dat aan het ontbijt toevoegen, zegt Janssen van het Nationaal Schoolontbijt.

Andere organisaties zien graag ook verbeteringen in het ontbijt. De Hartstichting vindt het Nationaal Schoolontbijt een goed initiatief, maar zou meer en gezondere opties willen zien voor de kinderen. De Nederlandse Vereniging van Diëtisten is ook blij dat het ontbijt er is, maar vindt dat er een gezondere productkeuze moet zijn voor kinderen zoals yoghurt met muesli, vleeswaren en/of fruit. Zij betreuren het ook dat chocoladehagelslag is opgenomen in het ontbijt, omdat het verzadigde vetgehalte hoog is.

Conclusie

Het Nationaal Schoolontbijt moet het belang van een dagelijks ontbijt promoten onder basisschoolleerlingen. De producten die worden geserveerd zijn niet allemaal gezond voor kinderen, zegt Foodwatch. Omdat er naast suikerrijke producten als hagelslag, jam en appelstroop ook gezond voedingsrijk brood wordt geserveerd, beoordelen wij deze stelling als half waar.