De PvdA zegt ja tegen de JSF, maar de vraag is voor hoe lang

En nu dus weer voor. Het kostte gisteren nog wel ruim twaalf vergaderuren – het moest allemaal ‘scherper’ en ‘een tandje dieper’, het licht was dan ook nog slechts oranje – maar uiteindelijk wist de PvdA het gisteravond in de Tweede Kamer dan toch: de Joint Strike Fighter(JSF) mag worden aangeschaft. Vijftien maanden na het ferme ‘nee’ van Tweede Kamerlid Angelien Eijsink van deze partij klonk gisteren uit de mond van dezelfde woordvoerder weer een ‘ja’ voor de JSF als vervanger van de F16.

Feest voor de oppositie die gisteren na deze zoveelste draai vrijelijk kon prijsschieten op de PvdA en dat dan ook ruimschoots deed. Medelijden is niet nodig. De PvdA heeft het geheel aan zichzelf te wijten dat zij in deze weinig benijdenswaardige positie terecht is gekomen. Twaalf jaar debat over de JSF vertaalde zich bij de PvdA in twaalf jaar wispelturigheid. Als coalitiepartner in de regering was de PvdA voor, als partij in de oppositie tegen.

Zeker, Kamerlid Eijsink had door de jaren heen haar argumenten. Het JSF-project van de Amerikaanse vliegtuigbouwer Lockheed Martin heeft zich gaandeweg ontwikkeld tot een loden last voor Defensie. De Algemene Rekenkamer heeft diverse malen gewezen op de grote risico’s die aan de miljardenorder waren verbonden. Ondertussen bleven de kosten omhoog gaan.

De teller staat nu op 4,5 miljard euro. Voor dit bedrag kan Nederland 37 gevechtstoestellen aanschaffen; toen de PvdA in 2002 voor de eerste keer instemde, was er nog sprake van 85 toestellen. Tekenend is dat het kabinetsbesluit om definitief tot aanschaf van de JSF over te gaan, werd verpakt in een „toekomstvisie” op de krijgsmacht. Op zichzelf was dat logisch, maar te denken geeft dat de JSF hierin synoniem is geworden voor de Nederlandse krijgsmacht.

Volgens PvdA-woordvoerder Eijsink moest haar kritische houding worden beschouwd als zakelijk. Daarmee heeft zij verkeerde verwachtingen gewekt bij een flink deel van de achterban van haar partij. Daar wordt de kritiek op de JSF niet losgezien van kritiek op de kosten van Defensie als zodanig. Wat dat sentiment betreft is er weinig veranderd met de jaren zeventig toen de PvdA-achterban ten tijde van het kabinet-Den Uyl ageerde tegen de aanschaf van de F16.

De PvdA is voor de JSF. Als het tweede kabinet-Rutte een kabinet wordt dat eindelijk eens de reguliere termijn afmaakt, is een nieuwe coalitie pas in 2017 te verwachten. Op dat moment worden de nieuwe toestellen voor de luchtmacht al bijna ingevlogen. Het nee van de PvdA tegen de JSF dat bij een kabinetswissel traditioneel op het ja volgt, zou alleen al om die reden wel eens kunnen uitblijven.

Maar het blijft de PvdA. Veiliger is het dan ook om de instemming van deze partij maar te kwalificeren als voorlopig definitief.