Alma mater

Op de weg naar Maastricht, naar Alma van 11 jaar, die thuisonderwijs krijgt van haar moeder, reed een vrachtwagen met op het spatbord de woorden: „Dingen gebeuren.”

De moeder deed open: Josh Moll, motor van alles. Alma gaf een hand. Spijkerbroek, sweater met de woorden „Girls Team”. Bezit een IQ van ruim 145 – net als haar tien jaar oudere broer, die op de middelbare school een ernstige depressie kreeg. Alma’s vader Sytze vertelde het, de ogen zorgelijk rustend op zijn dochter. Hij is filosoof, werkt thuis als redacteur voor wetenschapsuitgaven. De zoon is opgeknapt en studeert nu fiscale economie. Maar zo willen ze een kind nooit meer zien lijden.

Alma babbelde graag. Vertelde hoe ze al op haar vijfde ziek werd van school. Leuke school, lieve juf. En toch: ziek. Anders dan haar broer bleek Alma behalve hoogbegaafd ook zwaar dyslectisch te zijn. Aanvankelijk kregen haar ouders een vrijstelling van de leerplichtwet op basis van levensbeschouwing. Ze kozen het holisme. Ze wáren niet echt holistisch, ze zochten gewoon iets toepasselijks voor de rechter: precies waarvoor het Openbaar Ministerie nu waarschuwt, zoals De Telegraaf gisteren berichtte onder de alarmerende kop „Thuis les dankzij obscure religies”. Staatssecretaris Dekker wil van die vrijstelling af, omdat het aantal kinderen dat thuisonderwijs krijgt in tien jaar is gestegen van 94 naar 429.

Voor Alma geldt intussen die strengere aanpak: haar huidige vrijstelling kreeg ze op basis van een wetsartikel voor kinderen die ziek zijn. „Maar ik ben niet gék”, zei Alma. „Er ligt me op school iets in de weg om het goed te kunnen.” Ze klonk vaker als een echo van haar moeder. Ze heeft vriendinnen in de buurt, ze rijdt paard en helpt op de manege bij beginnerslessen. Maar haar moeder leert haar alles. En ze zei nogal eens voor Alma wat Alma vindt. Een Alma mater en haar Alma.

Josh Moll schat dat zij er van die ruim vierhonderd thuisgeschoolde kinderen zo’n tweehonderd kent. De ouders hebben Facebook-groepen. En eens per jaar organiseren ze een ‘Back to School-dag’. De staatssecretaris vreest ten onrechte dat thuisonderwijs zich als een olievlek zal verspreiden, zei Josh. „Het is leuk om te doen, maar het legt een enorm beslag op je. Niet iedereen kan dat.” Zij lijdt aan neurosarcoïdose, een auto-immuunziekte, en kon steeds minder tijdens een slechte periode. Alma probeerde het toen nog eens anderhalf jaar op school. Het leek iedereen beter, behalve Alma, die net wat te graag voor haar moeder wilde zorgen. Dat is „opgelost” bij een psycholoog. Toch werd Alma op school opnieuw ellendig, steeds zwakker, en ziek.

De school was prima en de docenten ook, zeiden Alma en haar ouders eensgezind. Er was begeleiding voor hoogbegaafden en begeleiding voor dyslexie. Sytze: „Maar die twee dingen tegelijk, daar hééft het Nederlandse onderwijs niets voor.” Josh: „De leerplichtambtenaar zei: dat bedienen wij niet.” Alma’s ouders zien dat als de echte oorzaak van het groeiende thuisonderwijs: een onderwijssysteem dat de laatste jaren meer „rigide” werd.

Dingen gebeuren. Maar wat te toetsen is, telt.

Margriet Oostveen (m.oostveen@nrc.nl) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Arjen van Veelen (a.v.veelen@nrc.nl)