‘Overheid verliest inburgeraars uit het oog’

Foto ANP / Toussaint Kluiters

Sinds januari van dit jaar zijn nieuwkomers verantwoordelijk voor hun eigen inburgering. Van slechts 12 procent van de nieuwe inburgeraars is op dit moment bekend dat ze een inburgeringscursus volgen. Dit blijkt vandaag uit onderzoek van de Groene Amsterdammer.

De nieuwkomers – mensen van buiten de EU en niet afkomstig uit Turkije - moeten vanaf dit jaar hun eigen inburgering regelen en betalen. Eerder werd dit door de gemeentes gedaan.

Op dit moment hebben 923 mensen zich gemeld bij DUO – Dienst Uitvoering Onderwijs - om een lening af te sluiten waarmee ze hun inburgeringstraject kunnen financieren. Op een totaal van 7803 nieuwe inburgeraars. De Nederlandse overheid weet niet hoe de bijna 7.000 overige inburgeraars hun inburgering regelen.

Nieuwkomers moeten binnen drie jaar inburgeringsexamen doen

Uiteindelijk moeten al deze mensen inburgeringsexamen doen. Officieel binnen drie jaar. Analfabeten mogen er twee jaar langer over doen. Het diploma is een voorwaarde voor een verblijfsstatus voor onbepaalde tijd. Wie het niet haalt, moet terug naar het eigen land. Dat geldt niet voor asielzoekers die in Nederland mogen blijven. Zij krijgen een boete als ze niet slagen. En ze moeten opnieuw examen doen.

NRC-redacteur Sheila Kamerman vindt de cijfers niet verrassend:

“Deze effecten zijn niet geheel onverwacht. Nu mensen het zelf moeten regelen, ben je als overheid het zicht op het proces kwijt.”

Volgens Kamerman zorgt de nieuwe wet voor een breuk met de voorgaande jaren.

“Sinds inburgeren in 2007 verplicht werd, werden mensen vooral verleid om mee te doen. Ook mensen die slecht Nederlands spraken maar niet verplicht waren in te burgeren, kregen een cursus aangeboden. Je kwam bij de gemeente in een gespreid bedje terecht. Hoe ze zich voorbereiden op het inburgeringsexamen, mogen ze zelf weten: via internet, met hulp van een buurvrouw, door een cursus. Als ze een cursus willen volgen, moeten ze die uit eigen zak betalen. Mensen die dat geld niet hebben, kunnen lenen.”

Oppositie en coalitie in Tweede Kamer reageert kritisch

Tweede Kamerleden reageren in De Groene Amsterdammer op de uitkomsten van het onderzoek. Steven van Weyenberg (D66) wil dat wordt gekeken of de nieuwe wet wel werkt:

“Als overheid hebben we bepaald dat nieuwkomers moeten inburgeren. Maar nu lijkt een hele groep van de radar te zijn verdwenen. DUO is verantwoordelijk, en zij lijken niet het overzicht te hebben dat de gemeentes voorheen hadden.”

Pieter Heerma, woordvoerder van het CDA:

“Dat mensen geen lening afsluiten betekent niet dat ze geen Nederlands leren. Wel blijkt dat er gaten vallen, en dat moeten we niet onderschatten.”

Ook bij de coalitiepartijen klinkt kritiek op het beleid van minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Malik Azmani, woordvoerder Integratie van de VVD:

“Dat gemeentes niet op de hoogte zijn van de vorderingen van nieuwe inburgeraars is in strijd met het regeerakkoord. Als mensen niet inburgeren betekent dit dat ze hun verblijfsvergunning kunnen verliezen.”

PvdA-woordvoerder Integratie Keklik Yücel zegt in een reactie:

“Ik ga minister Asscher hierover bevragen. Ik vind het goed dat de verantwoordelijkheid bij de nieuwkomers zelf is gelegd. Maar als dit leidt tot mindere deelname en inburgeringsresultaten, moeten we kijken wat daar de oorzaken van zijn. Nieuwkomers moeten ook in dit nieuwe systeem kunnen inburgeren.”