De VVD denkt ineens heel anders over auto’s en asfalt

De VVD was altijd de partij voor de automobilist. Maar nu moet er worden bezuinigd.

Geen wegen meer verbreden, geen wegen meer aanleggen als er files zijn. Maar wel: kijken wie er op de weg zit, en hoe je die er vanaf krijgt.

Het is geen PvdA’er of GroenLinkser die dit zegt. Het is een VVD’er die er tegenwoordig zo over denkt: Melanie Schultz van Haegen, minister van Infrastructuur. „De VVD is de vriend van iedereen die van A naar B moet, of je nu met de auto, trein of de fiets gaat”, zei Schultz zondag in het tv-programma Buitenhof. Ze kondigde aan voortaan anders naar files te willen kijken.

Vanavond verdedigt Schultz de begroting van haar ministerie, maar gisteravond boog de Tweede Kamer zich daar al over. Grote schietschijf: de VVD. Want de liberalen lijken in korte tijd een metamorfose te hebben ondergaan. De VVD is niet langer de partij voor de automobilist. Niet langer de partij die roept om meer wegen en meer asfalt. Kamerlid Ton Elias (VVD) sprak gisteren over „pijnlijke compromissen”, nodig om de overheidsfinanciën op orde te brengen.

De VVD zit in een lastige positie. Het regeerakkoord, het lenteakkoord, het herfstakkoord, ze hebben allemaal een hap genomen uit de begroting van Infrastructuur. Gekscherend spreekt het CDA van „de pinautomaat aan de Plesmanweg”, de plek in Den Haag waar het ministerie zit. En dat terwijl het aantal files vanaf 2015 weer gaat toenemen door de aantrekkende economie, zo bleek vorige week uit onderzoek van het ministerie.

Dus rest Schultz niets anders dan maatregelen te bedenken die niets kosten. Automobilisten verleiden op andere tijdstippen de weg op te gaan. Afspraken maken met bedrijven om lading met schepen te vervoeren, en niet met vrachtwagens. Scholen vragen om andere lestijden, zodat de bussen niet te vol zitten. Forenzen overhalen vaker de trein of de fiets te pakken. Kortom, sturen op gedrag.

Het was gisteren prijsschieten voor de oppositie. De PVV: „De VVD heeft zitten snurken toen de automobilist werd uitgekleed.” De SP: „De automobilist wordt gepest door dit kabinet.” Het CDA eiste zelfs excuses van de VVD aan de automobilist. Dat was Kamerlid Elias „absoluut” niet van plan. Hij beschuldigde andere Kamerleden van het maken van „stompzinnige karikaturen, rariteiten, en malicieuze insinuaties”. Volgens hem gaat het kabinet door met de aanleg van de afgesproken nieuwe wegen, zoals het Blankenburgtunneltracé bij Maassluis en de ring om Utrecht. „Het is én asfalt én innovatie.”

Zo raakte het debat verhit, en raakt de VVD in snel tempo haar autominnende imago kwijt. Zeker omdat het kabinet nog meer maatregelen neemt waarmee automobilisten niet blij zullen zijn. De accijns op brandstof gaat omhoog. Nieuwe auto’s worden duurder. Voor een aantal toekomstige wegprojecten moet tol worden betaald. En schone auto’s worden zwaarder belast dan nu.

Nog even, en de VVD vist de paar jaar geleden gesneuvelde kilometerheffing weer uit de vuilnisbak. Daarmee zouden automobilisten gaan betalen per gereden kilometer, afhankelijk van het tijdstip, welke weg, en hoe schoon de auto is. De liberalen zijn daar altijd fel tegen geweest. Maar het is wel een prachtig instrument om het gedrag van mensen te sturen.