Of Rusland er zin in heeft of niet: dat pleidooi komt er

Morgen staat Nederland voor het zeerechttribunaal om te proberen de bemanning van het schip de Arctic Sunrise vrij te krijgen Maar Rusland komt niet Ze vinden het geen zaak voor het tribunaal

politiek redacteur

Een primeur voor Nederland: niet eerder spande het koninkrijk voor het Zeerechttribunaal in Hamburg een zaak aan tegen een andere staat. Een primeur voor dat Zeerechttribunaal: niet eerder liet de gedaagde staat weten niet te verschijnen op de zitting waarop de partijen worden gehoord.

De zaak waar het om draait: het op 19 september door Rusland opgebrachte – onder Nederlandse vlag varende – schip Arctic Sunrise van Greenpeace en zijn dertigkoppige bemanning (inclusief twee journalisten) die sindsdien vastzit.

Door het wegblijven van Rusland dreigt het morgen zowel een nogal eenzijdige als een relatief snelle vertoning te worden te worden bij het Internationaal Zeerechttribunaal. Juristen van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken zullen uitvoerig hun pleidooi houden. Daarna is het aan de rechters om aanvullende vragen te stellen. Normaal gesproken, als ook de andere partij er is, vindt de hoorzitting in twee rondes plaats waarbij partijen de gelegenheid hebben op elkaars argumenten te reageren.

De voorbereiding van Nederland is er desondanks niet minder om. Zo organiseerde het ministerie gisteren in huis een persbijeenkomst waar de Nederlandse inzet bij de zitting uitvoerig werd toegelicht.

Nederland besloot begin vorige maand bij het Zeerechttribunaal een arbitrageprocedure tegen de Russische Federatie te starten vanwege het wegslepen van het actieschip en de arrestatie van de bemanning.

Het schip was, voordat het werd ‘geënterd’, op weg naar de Karische Zee om te protesteren tegen boringen van de Russische staatsoliemaatschappij Rosneft in het Noordpoolgebied. In de lezing van Greenpeace ging het zo: na al eerdere schermutselingen sprongen op 19 september vijftien gewapende agenten op het dek van de Arctic Sunrise en werd de bemanning in de eetzaal vastgezet. Uiteindelijk werd het schip naar Moermansk gevaren en de bemanning op verschillende plaatsen vastgezet. De actie leidde tot de zoveelste schaduw over het toch al turbulente Nederland-Ruslandjaar.

Volgens Nederland was het ingrijpen in strijd met het zeerecht dat voorschrijft dat toestemming van de ‘vlaggenstaat’ – Nederland dus – toestemming moet worden gevraagd voor optreden op een Nederlands schip. Rusland daarentegen stelt dat het geen zaak voor het tribunaal is omdat de soevereiniteit van Russische Federatie in het geding is.

De arbitragezaak kan wel twee jaar duren. Vandaar dat Nederland bij het Zeerechttribunaal om een voorlopige voorziening heeft gevraagd die ertoe moet leiden dat in afwachting van deze zaak de bemanning vrijkomt en de Arctic Sea Rusland kan verlaten. Dat is de zaak die morgen speelt. De uitspraak wordt binnen twee weken verwacht.

Los hiervan sluit Koning Willem-Alexander eind deze week het Nederland-Rusland jaar af en bezoekt president Poetin. Dus wie weet. Het is in het internationale verkeer wel vaker voorgekomen dat staatshoofden met ‘iets’ naar huis gaan.