BlackBerry is aangeschoten wild

De overname van BlackBerry door Fairfax gaat niet door.

Daardoor raakt de Canadese smartphonefabrikant nog dieper in de problemen.

De toekomst van BlackBerry is gisteren nog onzekerder geworden door de intrekking van het overnamebod door zijn grootste aandeelhouder, Fairfax Financial Holdings. Het bod gold als een laatste reddingspoging van de noodlijdende Canadese smartphoneproducent.

BlackBerry krijgt in plaats daarvan een geldinjectie van 1 miljard dollar van de eveneens Canadese investeringsbedrijf Fairfax om tijd te kopen. Ook komt er een nieuwe topman met de opdracht het bedrijf te hervormen.

Dat bleek gisteren tijdens een dramatische dag voor BlackBerry, waarbij het beschadigde bedrijf verder gehavend raakte. Bestuursvoorzitter Thorsten Heins vertrekt na minder dan twee jaar aan het roer bij de multinational uit het Canadese Waterloo.

Heins wordt op tijdelijke basis opgevolgd door John Chen, een succesvolle bestuurder uit Silicon Valley in Californië, die ook voorzitter wordt van de raad van commissarissen. De koers van het aandeel van BlackBerry kelderde met bijna 17 procent, tot 6,50 dollar aan de Nasdaq.

Fairfax, dat in september een langverwacht overnamebod presenteerde van 4,7 miljard dollar (3,5 miljard euro), kon niet voldoende mede-investeerders aan boord krijgen om de financiering af te ronden, zo bleek vlak voor het verstrijken van een deadline om het bod definitief te maken. Van meet af aan was onzeker of het bod, dat neerkwam op een prijs van 9 dollar per aandeel, zou slagen: de koers bleef sinds september ruim onder de biedprijs.

Wel wil Fairfax samen met andere institutionele beleggers investeren in converteerbare obligaties om BlackBerry voorlopig draaiende te houden, mede om zijn eigen belang van 10 procent in de smartphonemaker te beschermen. Daarmee krijgt BlackBerry „financiering voor de lange termijn”, zei Prem Watsa, topman van Fairfax en bestuurder bij BlackBerry.

Het is echter de vraag hoeveel tijd met die geldinjectie gekocht kan worden; het afgelopen kwartaal verloor BlackBerry 965 miljoen dollar, voornamelijk wegens een afschrijving van onverkochte toestellen.

BlackBerry geldt als aangeschoten wild op de smartphonemarkt, waarop het bedrijf nog maar enkele jaren geleden een leidende rol speelde. Het wereldwijde marktaandeel van de pionier van mobiele e-mail is geslonken tot luttele procenten, wegens krachtige concurrentie van de iPhone van Apple en toestellen met het besturingssysteem Android van Google, zoals de Samsung Galaxy. Nieuwe BlackBerry-toestellen onder de naam BlackBerry 10, waarop Heins had ingezet, zijn dit jaar niet aangeslagen onder consumenten.

Met de mislukking van het overnamebod is nu ook een verkoop van BlackBerry, het tweede plan van Heins, op de klippen gelopen. Mogelijke gegadigden voor een tegenbod hielden zich afzijdig – een consortium van investeringsmaatschappij Cerberus, chipmaker Qualcomm en oprichters Mike Lazaridis en Douglas Fregin werd de afgelopen weken genoemd. Een potentieel bod van de Chinese computerfabrikant Lenovo, een van de meest serieuze gegadigden, stuitte op bezwaren van de Canadese regering om veiligheidsredenen, meldde het Canadese dagblad The Globe and Mail gisteravond.

Daarom heeft BlackBerry het bord ‘te koop’ uit wanhoop maar uit de voortuin gehaald. Het bedrijf, dat volgens het plan van Fairfax van de beurs zou worden gehaald om zich zonder druk van aandeelhouders te concentreren op de toekomst, zal het nu zonder die luxe moeten doen. Bij gebrek aan uitzicht op nieuwe producten is het onduidelijk hoe een ommekeer kan worden bereikt, temeer doordat BlackBerry weinig bestaande toestellen verkoopt wegens een gebrek aan vertrouwen dat het bedrijf nog lang in zijn huidige vorm zal voortbestaan, zelfs onder trouwe klanten.

De taak om die neerwaartse spiraal te doorbreken is toebedeeld aan Chen, een voormalige bestuursvoorzitter van softwarebedrijf Sybase in Californië. Chen, commissaris bij Walt Disney en de Amerikaanse bank Wells Fargo, staat bekend als een expert op het gebied van zakelijke redding. Als nieuwe voorzitter van de raad van commissarissen gaat hij op zoek naar een definitieve nieuwe bestuursvoorzitter met ervaring in software, een erkenning dat de overgebleven kracht van BlackBerry op dat vlak ligt, en niet in toestellen.

„BlackBerry is een beroemd merk met enorm potentieel”, zei Chen gisteren. „Maar het zal tijd, discipline en moeilijke besluiten vergen om weer succes te boeken.” Aangenomen wordt dat Chen zich, mede wegens zijn eigen expertise, zal concentreren op de zakelijke markt, de oorspronkelijke niche van BlackBerry. Het is niet direct duidelijk wat dat zou betekenen voor de consumentenmarkt.

Mogelijk zal gehele of gedeeltelijke verkoop van BlackBerry opnieuw aan de orde komen. Volgens sommige waarnemers zijn delen van het bedrijf, zoals de portefeuille aan patenten, inmiddels meer waard dan de onderneming als geheel. Daarnaast beschikt het bedrijf over een wereldwijd beveiligd netwerk en de directe-berichtendienst BBM, die sinds vorige maand ook beschikbaar is op iPhone en Android.