Aanstaand burgemeester wil New York teruggeven aan de gewone New Yorker

Er moet wel iets vreemds gebeuren, wil Democraat Bill de Blasio vandaag niet de nieuwe burgemeester van New York worden. De gezinsman met de Afro-Amerikaanse vrouw wil van de wereldstad weer één geheel maken: in het New York van de rijken, het New York van Bloomberg, moet de middenklasse weer terugkomen.

Bill de Blasio met zijn vrouw Chirlane McCray tijdens een bijeenkomst in Brooklyn. Foto AFP/ Andrew Burton

New York is volgens Bill de Blasio een stad voor rijke mensen geworden. Veiliger en schoner, zeker, maar in het New York van huidig burgemeester Michael Bloomberg leek alleen plaats voor de mensen met het grote geld. De Blasio wil van ‘a tale of two cities’ weer het verhaal van één stad maken, een stad niet alleen voor de elite, maar ook voor de gewone New Yorkers.

Er moet wel iets heel vreemds gebeuren wil de stad hem vandaag, tijdens de verkiezingen, niet als nieuwe burgemeester kiezen. Voor miljardair Bloomberg (71) zit het er na drie termijnen van vier jaar op.

Hij kwam terug uit geslagen positie, de 52-jarige De Blasio, ombudsman onder Michael Bloomberg. De democratische voorverkiezingen voor het burgemeesterschap, de ‘primaries’, in New York zouden gaan tussen de gedoodverfd favoriete Christine Quinn en de veelbesproken Anthony Weiner.

Laatstgenoemde was veruit de bekendste naam in het groepje Democraten, maar niet zozeer vanwege geleverde prestaties. Weiner raakte twee jaar geleden verwikkeld in een seksschandaal, stapte op als Congreslid, kwam terug om een gooi te doen naar het burgemeesterschap, stond hoog in de peilingen, zag het schandaal weer oplaaien, maakte een Britse verslaggever belachelijk, schold een joodse man in een bakkerij uit, verloor jammerlijk, stak zijn middelvinger op en dat was dat.

Quinn daarentegen had haar verlies ook aan zichzelf te wijten, maar niet vanwege controverse rond haar persoon, zo legt onze correspondent Guus Valk uit:

“Zij werd al jarenlang gezien als de kandidaat om Bloomberg op te volgen, maar, zo bleek, ze kon niet campagne voeren. Ze is meer een ouderwetse democraat.”

De Blasio als anti-Bloomberg, de echte gezinsman

De Blasio daarentegen bleef vanaf augustus maar stijgen. Hij profileerde zich als de anti-Bloomberg, iemand die New York wilde teruggeven aan de New Yorkers. Valk:

“New York, zo vindt hij, is onleefbaar geworden voor de armen. Hij is er voor hen, voor de mensen in de middenklasse, de leraren, de metrobestuurders. De mensen van wie de stad het moet hebben, maar die worden weggepest. De Blasio raakte met zijn geschop tegen Bloomberg een gevoelige snaar bij de inwoners van de stad.”

Nog nadrukkelijker wilde hij gezien worden als de open persoonlijkheid die Bloomberg nooit is geweest en de toegewijde gezinsman. Vooral dat laatste bracht hij duidelijk naar voren, met de nadruk op zijn Afro-Amerikaanse vrouw Chirlane McCray en kinderen Dante en Chiara. Een ware smeltkroes binnen het gezin.

Vooral, zo schreef The Independent laatst, het korte filmpje waarin zoon Dante opkomt voor zijn vader zou hebben bijgedragen aan De Blasio’s stijging in de peilingen:

Bloomberg vindt de anti-Bloomberg maar niets. Hij noemde De Blasio’s pogingen zijn gezin bij de campagne te betrekken nog net niet racistisch:

“Well, no, no, I mean he’s making an appeal using his family to gain support. I think it’s pretty obvious to anyone watching what he’s been doing. I do not think he himself is racist. It’s comparable to me pointing out I’m Jewish in attracting the Jewish vote. You tailor messages to your audiences and address issues you think your audience cares about.”

De inkomenskloof verkleinen

Het feit dat De Blasio het vandaag nog moet opnemen tegen zijn voornaamste tegenstander, Republikein Joe Lhota, is niet meer dan een formaliteit. Lhota zou op zich nog best bij de stad passen, zegt Valk:

“Hij is een ‘Rockefeller-Republikein’: een gematigde Republikein, liberaal wat betreft maatschappelijke issues. Hij gaat niet opeens abortus verbieden.”

Maar hij blijft een Republikein en die heeft bij voorbaat geen schijn van kans. “New York is veel te links voor een Republikein.” En dan kan Lhota nog wel lastminute proberen te bewijzen dat zijn tegenstander “ongeschikt” is voor het burgemeesterschap, omdat hij ’s ochtends maar moeilijk zijn bed uit kan komen, veel gaat hij daarmee niet meer uithalen.

De Blasio’s speech na zijn winst in de voorverkiezingen:

http://youtu.be/YoL9AODEQcI

De Blasio’s focus als burgemeester zal vooral liggen op die eerdergenoemde inkomenskloof. Een echt probleem, volgens Valk, “want de publieke diensten lijden eronder.” De Blasio wil dit onder andere aanpakken door de lonen te verhogen en financiële voordelen te bieden aan de lage inkomens. Ook ziet hij in voor ieder kind opengesteld peuteronderwijs en naschoolse programma’s voor ‘middle school‘-scholieren de belangrijkste oplossing voor de inkomenskloof. Daarnaast wil hij de belastingen voor de allerhoogste inkomens (boven de 500.000 dollar per jaar) verhogen.

Een ander belangrijk onderdeel van De Blasio’s campagne is het beleid bij de New Yorkse politie. Volgens hem wordt er veel te veel gebruikgemaakt van ‘stop-and-frisk’, het preventief fouilleren. Het heeft, zo zegt hij, een negatief effect op de relatie tussen de politie en verschillende gemeenschappen “van kleur”. Om die reden wil hij dat politiechef Raymond Kelly vertrekt.

De Blasio wil niet geheel af van het fouilleerbeleid, maar ziet wel graag een onafhankelijke inspecteur komen die hierop toezicht houdt. Wat betreft het politiebeleid liggen De Blasio en tegenstander Lhota trouwens enorm uit elkaar: volgens Lhota wordt New York door de plannen van De Blasio weer een onveilige stad.

Bekijk alle standpunten van De Blasio (en ook van tegenstander Lhota) hier.

Op veel andere punten gaat het, en dat is te danken aan Bloomberg, prima met New York, schreef Valk afgelopen weekend in NRC Handelsblad. Alleen wil New York zijn authenticiteit weer terug:

Dit is wat bijna iedere New Yorker zegt: Michael Bloomberg heeft New York schoner gemaakt, en veiliger. De kans dat je op straat beroofd wordt, in een park aangerand wordt of in de metro wordt vermoord, is in de recente geschiedenis nog nooit zo klein geweest. In de stad wemelt het weer van de toeristen. Er zijn fietspaden aangelegd. De burgemeester wil dat zijn burgers gezond leven, en probeert roken, drinken en suiker- en vetzucht te bestrijden.

Maar, zeggen New Yorkers daar meteen bij, hiervoor heeft de stad een hoge prijs betaald. Subculturen die New York kenmerkten, zijn weggedrukt. Authentieke buurten zijn van hun karakter beroofd en hebben plaatsgemaakt voor onpersoonlijke hoogbouw. De middenklasse is vrijwel verdwenen. En daarbij: het lijkt wel alsof er niets meer kan in New York. De stad is schoon en aangeharkt, maar ook saai en tuttig.

Fragment uit een debat met Lhota. Klik hier voor deel 2, hier voor deel 3, hier voor deel 4.

Van in ieder geval één ding kan De Blasio als burgemeester mogelijk hinder ondervinden, en dat is volgens Valk zijn op het oog weinig ambitieuze politieke agenda:

“Het lijkt alsof hij burgemeester wil worden van een kleine stad. Dat is misschien een zwakke plek: er is sprake van weinig allure. Zo zullen mensen wellicht zeggen: ‘Het is wel New York, het kan wat ambitieuzer.’”

Meer leesvoer:

- ‘Hoe gaat New York er onder De Blasio uitzien?’ Yahoo News probeert deze vraag te beantwoorden

- De New York Times sprak vorige week zijn steun uit voor De Blasio

- ‘Is this New York’s next mayor?’ - een interview met De Blasio bij The Huffington Post

- Ook al lijken de verkiezingen niet echt spannend meer: vijf dingen waar je volgens The Daily Beast nog op moet letten