Van ieder mailtje gewoon even een cc’tje naar Obama

Vergeet Merkel en de paus even, die redden zich wel. Het is natuurlijk heel vervelend dat ze zijn afgeluisterd door de Amerikanen – en wie weet door wie nog meer. Maar het hoort er wel een beetje bij, het is klassieke spionage met nieuwe middelen. Dat je afgeluisterd wordt is altijd een realiteit geweest, zei Merkels verre voorganger Helmut Schmidt deze week. Je moet er rekening mee houden, was zijn advies aan Merkel, en je er vooral niet over opwinden.

Veel dramatischer is het lot van twee andere slachtoffers van de NSA. Yahoo en Google zijn niet zomaar in verlegenheid gebracht door de Amerikaanse inlichtingendienst. Ze zijn in het hart getroffen. De NSA blijkt samen met haar Britse zusterorganisatie GCHQ de kabels af te tappen waarmee de twee internetbedrijven hun over de wereld verspreide datacentra met elkaar verbinden. Daarmee zijn de eigen, voor veel geld beveiligde netwerken van deze grote Amerikaanse ondernemingen opengebroken. De gegevens van honderden miljoenen van hun klanten kunnen zo doorgesluisd worden naar computers van de NSA.

We zijn woedend, liet de hoofdjurist van Yahoo nog netjes weten toen hij werd geïnformeerd over het bestaan van deze operatie, die de wat puberale maar wel toepasselijke codenaam MUSCULAR draagt (Gespierd). Twee ingenieurs met nauwe banden met Google waren minder diplomatiek toen ze het nieuws hoorden en ‘barstten in krachttermen uit’, schreef The Washington Post.

Ironisch is het natuurlijk wel, dat deze twee bedrijven die zélf reusachtige stofzuigers zijn van de persoonlijke gegevens van internetgebruikers, nu verontwaardigd doen over de verzameldrift van de veiligheidsdiensten. Maar voor Yahoo en Google kan dit commercieel fataal zijn op de wereldmarkt. Iedereen beseft nu dat informatie die aan hun servers wordt toevertrouwd, bijvoorbeeld via e-mail of opslag in de ‘cloud’ moeiteloos afgetapt kan worden door de Amerikaanse en Britse inlichtingendiensten. Alsof je iedere keer automatisch een cc’tje aan Obama stuurt.

The Washington Post heeft dit nu onthuld over Yahoo en Google, maar zouden de netwerken en producten van Microsoft, Facebook, Apple, Twitter en andere internetbedrijven ongemoeid zijn gelaten? Die vraag werd meteen opgeworpen door Bruce Schneier, een bekende expert op het gebied van digitale beveiliging. Hij gaat ervan uit dat ál dit soort bedrijven gecompromitteerd zijn. Tja, dan is het hele internet zo’n beetje een toeleveringsbedrijf voor de NSA geworden en zijn we met z’n allen, terwijl we mailen, surfen, twitteren en bellen, de hele dag eigenlijk bezig voor de NSA.

In juni werd Angela Merkel door allerlei bijdehante twitteraars uitgelachen toen ze op een persconferentie met Obama op een vraag over de eerste onthullingen van Edward Snowden en de NSA antwoordde: „Das Internet ist für uns alle Neuland.” Haha, voor die suffe Merkel was het internet nog terra incognita, een nieuw land. Loopt die even achter.

Maar Merkel had gelijk. Het schandaal dat door Snowden aan het rollen is gebracht bestaat uit heel verschillende kwesties: het aftappen van communicatie van regeringsleiders; het massale verzamelen met opslaan van telefoon- en internetgegevens van gewone burgers; het welbewust verzwakken van versleutelingsprogramma’s; en het openbreken van netwerken van grote IT-bedrijven. Maar het belangrijkste is dat de affaire duidelijk heeft gemaakt dat we eigenlijk geen idee hebben wat er op en rond het internet gebeurt. Het is een nieuw land, een land van van ongekende mogelijkheden, waar we enorm van genieten en profiteren. Maar het is ook een land waar om macht en informatie wordt gevochten en waar nog amper regels zijn.