Tearjerker en kaskraker werd betere musical

Foto Getty Images

Liefde betekent nooit sorry hoeven zeggen. Na elke ruzie vroeger thuis kwam die uitspraak wel een keer langs. In het Engels – ‘Love means never having to say you’re sorry’ – is het een van de meest geciteerde zinnen uit de filmgeschiedenis. In de lijst met 100 beroemdste filmquotes van het American Film Institute staat de zin op nummer 13 (boven ‘E.T Phone home’). En dat terwijl actrice Ali MacGraw, die de zin betraand en snotterig uitspreekt tegen Ryan O’Neal in Love Story (1970), later erkende dat ze geen idee had wat er eigenlijk mee werd bedoeld.

Love Story. De film over de intense, gedoemde liefde tussen de rijke, getroebleerde Oliver Barrett IV (O’Neal) en de levenslustige Jenny Cavalleri die sterft aan leukemie, is een uiterst doeltreffende tearjerker. Wie schiet niet meteen vol bij het horen van die vijf beroemde, droeve noten van componist Francis Hai? Wie herinnert zich niet de eerste scène, met een gebroken Oliver in de sneeuw? Of die andere beroemde zinnen uit de film: „What can you say about a twenty-five year old girl who died? That she was beautiful and brilliant? That she loved Mozart and Bach, the Beatles, and me?” Hoe O’Neal de film lang naar MacGraw kijkt, trots, verrast, vertederd, verteerd, zo moest liefde eruitzien. Waarom is sneeuwengelen maken met je geliefde romantisch? Precies. Wat dramatische liefde betreft, staat Love Story op één lijn met Romeo en Julia en West Side Story.

Terwijl het natuurlijk eigenlijk niet mág. Van het boek van Erich Segal werden wereldwijd ruim twintig miljoen exemplaren verkocht. Maar de kritiek was vernietigend. Hetzelfde lot trof de verfilming. Love Story was een ‘box office hit’ avant-la-lettre. De film werd gemaakt voor 2 miljoen dollar maar bracht in Noord-Amerika alleen al 106 miljoen dollar op. O’Neal werd, zeer kortstondig, een ster.

En, niet te vergeten, meisjesidool. Oliver is de labrador met het sportlijf, de belichaming van passie én trouw. Als man is hij misschien niet helemaal het ideaal, maar zijn toewijding aan haar is dat des te meer. Je wilde niet per se hém; je wilde iemand die zo verliefd op je was als hij op haar.

En haar, haar wilde je zijn. Jenny Cavalleri, in haar eigen woorden ‘arm maar slim’; erudiet, muzikaal, ad rem. Geliefd en briljant Radcliffe-studente met ondanks haar eenvoudige komaf een soort intellectuele superioriteit. Jenny praat even gemakkelijk over Bach en Mozart als dat ze een Harvardbal in de hoek zet. Om nog maar te zwijgen over haar looks: die bohemian chique stijl, dat sluike zwarte haar in die ernstige middenscheiding. Jenny Cavalleri maakte MacGraw tot stijlicoon.

De film werd genomineerd voor zeven Oscars en won vijf Golden Globes. In een andere lijst van het American Film Institute staat hij op nr. 9 in de top-100 van grootste liefdesverhalen aller tijden. Maar de critici vonden: sentimenteel, schaamteloos, smakeloos. Nog altijd wordt de film geparodieerd en verguisd. Op Harvard, waar Oliver Barrett studeert, vertonen ze hem elk jaar aan een nieuwe lichting eerstejaars. Dan wordt sarcastisch teruggeschreeuwd bij de beroemde openingszinnen. ‘Wat kun je zeggen over een meisje dat op haar 25ste overlijdt?’ Collectief antwoord uit de zaal: ‘Dat ze lelijk was!’

‘Dat ze mooi was en geniaal?’

‘Nee, dat ze lelijk was!’

Met zo’n geschiedenis en nog altijd zo’n impact – goed én slecht – is het verrassend dat er nooit een remake is gemaakt. Een musical kwam er wel, van Britse makelij, in 2010. Met overwegend welwillende kritieken. Het lied What can you say?, gebaseerd op de openingszin, is een instant klassieker, vond de Londense Evening Standard.

Vertaler Jan Rot en regisseur Paul Eenens hebben voor Joop van den Ende Theaterproducties nu een Nederlandse versie van de musical gemaakt. ‘Wat can you say’, werd in de vertaling: ‘Wat neem je mee, wanneer een meid met 25 jaar overlijdt?’ Volgens Britse en Amerikaanse critici was de musical een flagrante verbetering van de film. Maar wie juist benieuwd is naar de musical omdat hij van de film houdt, hoeft daar echt geen sorry voor te zeggen.

Love Story, de musical door Joop van den Ende Theaterproducties. Muziek: Howard Goodall, scenario: Stephen Clark. Première 4/11, Stadsschouwburg Haarlem. Inl: musicals.nl