Ook labratten doen aan comazuipen

Foto ANP

Comazuipen doet het puberbrein geen goed, dat is bekend. Het leidt later vaak tot alcoholverslaving en geheugenproblemen. Behalve door omstandigheden en aangeboren eigenschappen komt dit ook door de alcohol zelf, ontdekte neurobioloog Jelte Wouda (33) bij zijn labratten. Hij vond ook een sprankje hoop: een bestaand antirookmedicijn beteugelt de alcoholzucht.

Hoe laat je puberratten comazuipen?

„Ratten vinden alcohol niet zo lekker. Met wat zoetstof erbij, of door het eerst te verdunnen met water, kun je ze eraan laten wennen, zodat ze vrijwillig gaan drinken. Maar grote hoeveelheden nemen ze niet vanzelf, en bovendien duurt dat wennen vijf weken terwijl een rat maar tien dagen in de puberteit is. Daarom injecteerde ik de adolescente ratten om de dag met alcohol. Zo veel dat hun bloedwaarden vergelijkbaar waren met die van comazuipende jongeren. Vijf weken later, wanneer ze volwassen waren keek ik naar het effect van dit zogenaamde bingedrinken op hun gedrag, geheugen en hun neiging om terug te vallen na ontwenning.”

Wat deden ze anders dan de geheelonthouders?

„De bingedrinkende ratten wilden, eenmaal volwassen, meer alcohol dan nuchter gebleven ratten. Dat zag ik in een kooi waarin de dieren druppels alcohol konden bemachtigen door hun snuit in een gat te steken als daar een rood lampje boven brandde. En het ruimtelijke geheugen van de ratten die in de puberteit overmatig veel alcohol gekregen hadden was duidelijk slechter. Ze maakten meer fouten bij het terugvinden van brokjes eten in een doolhof dan de onbehandelde dieren. Dit past bij wat we zien in onderzoek bij comazuipende mensenpubers, die later een hogere kans op alcoholmisbruik en geheugenproblemen hebben. De ratten vielen niet vaker terug in hun alcoholgebruik na ontwenning, vergeleken met dieren die pas na de puberteit de bingebehandeling kregen.”

Een antirookmedicijn helpt verslaafde ratten de alcohol te laten staan?

„Ja. Het middel varenicline wordt al voorgeschreven aan mensen die willen stoppen met roken. Ik heb ontdekt dat het zorgt dat alcohol-verslaafde ratten zichzelf minder alcohol toedienen. Bovendien remt het de neiging tot terugvallen bij verslaafde ratten. Dat is opvallend, want bij nicotineverslaving remt deze stof de terugval niet. En bestaande medicijnen tegen alcoholverslaving ook niet. In de farmaceutische industrie lopen al vooronderzoeken met dit middel bij mensen.”

Werkt dat ook bij suikerverslaving?

„Ik heb gekeken naar nicotine, alcohol en suiker. Varenicline verminderde de zelftoediening van nicotine en alcohol, maar suikerwater dienden de ratten zichzelf juist meer toe. Suiker lijkt dus op een andere manier verslavend dan nicotine of alcohol.”

Jelte Wouda verdedigt zijn proefschrift Alcohol studies in translational models op 7 november 2013 om 13.45 uur aan de Vrije Universiteit Amsterdam.