Na de val volgt het proces

Vandaag begint het proces tegen oud-president Morsi Het proces wordt een test voor de interim-regering, die aan de macht kwam na Morsi’s val Al honderden moslimbroeders werden sindsdien gedood

Correspondent Egypte

Vier maanden na zijn afzetting door het leger op 3 juli staat vandaag de Egyptische oud-president Mohammed Morsi terecht. De locatie werd gisteravond nog gewijzigd van de Tora-gevangenis naar de politieacademie in Nieuw-Kairo, waar eerder het proces tegen Morsi’s voorganger Mubarak plaatsvond.

Vermoedelijk gebeurde dat om de plannen van Morsi’s aanhangers om tegen het proces te betogen te bemoeilijken. De ordediensten hebben zo’n 20.000 manschappen gemobiliseerd. Ook strategische plekken zoals het Suezkanaal krijgen extra bescherming tegen eventuele aanslagen.

Behalve Morsi staan nog veertien andere leiders en militanten van de Moslimbroederschap terecht. De hoofdaanklacht betreft het aanzetten tot moord en geweld in de marge van het straatprotest bij het presidentieel paleis in december vorig jaar. Honderdduizenden mensen kwamen toen op straat om te protesteren tegen Morsi’s controversiële nieuwe grondwet, en tegen zijn beleid in het algemeen.

Vreedzame actie

De dag na de massabetoging werd een vreedzame zitactie bij het paleis aangevallen door een knokploeg van de Moslimbroederschap. Bij daarop volgende straatgevechten kwamen elf mensen om het leven. Ook werden gevangen genomen betogers gefolterd door de Moslimbroeders en tot valse bekentenissen gedwongen.

Over de politieke affiliatie van de slachtoffers bestond destijds grote twijfel. De Moslimbroederschap claimde dat alle slachtoffers tot haar kamp behoorden; de toenmalige oppositie betwistte dat. Bij de begrafenis van één jongen was de verwarring zo groot dat beide kampen kwamen opdagen.

In de officiële aanklacht worden slechts drie doden bij naam genoemd, wat doet vermoeden dat de slachtoffers van de Moslimbroederschap zelf niet zijn meegerekend. Morsi wordt ook het bevrijden van gevangenen, waaronder hemzelf, en het aanvallen van politiebureaus aangerekend tijdens de revolutie van 2011. Dat laatste zou met de hulp van de Palestijnse beweging Hamas zijn gebeurd.

Het Morsi-proces wordt een test voor de interim-regering die aan de macht kwam na Morsi’s val. Sindsdien zijn honderden aanhangers van de Moslimbroederschap gedood door leger en politie, veel meer dus dan Morsi wordt aangewreven. Anderzijds hebben aanhangers van Morsi kerken in brand gestoken, en zijn er tal van terreuraanslagen gepleegd, vooral tegen legerdoelwitten in de noordelijke Sinaïwoestijn.

Slechts één keer sancties

De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch eiste zaterdag nog een serieus onderzoek naar het gebruik van geweld door de Egyptische ordediensten. In slechts één geval werden sancties opgelegd tegen politiemannen: de dood van 37 gevangenen tijdens een transport.

„Sinds juli zijn er 1.300 doden gevallen bij straatprotest”, aldus Human Rights Watch. „Wat hebben de Egyptische autoriteiten nog meer nodig om de ordetroepen in toom te houden en een onderzoek in te stellen naar hun gebruik van dodelijk geweld?” Morsi, die sinds 3 juli op een geheime plek wordt vastgehouden, heeft laten weten dat hij geen advocaat wenst. Hij beschouwt zichzelf nog steeds als de wettige president van Egypte, en weigert de autoriteit van de rechtbank te erkennen. Het is afwachten hoe de rechtbank daarop zal reageren.

De kans is groot dat het proces meteen wordt uitgesteld naar een latere datum, zoals vaak het geval is bij processen in Egypte. Het proces tegen Mubarak nam meer dan een jaar in beslag. Anders dan het Mubarak-proces zal dat van Morsi niet op televisie worden uitgezonden.