Muziek dichtbij, per app of in nieuwe concertzaal

Ze hebben nieuwe koffers gekregen, de 120 musici van het Concertgebouworkest. De 28 dagen durende reis waaraan het orkest deze week begint, wordt de langste sinds decennia. Eerst Rusland, met een beladen optreden in Moskou in aanwezigheid van koning en koningin – tevens de beschermvrouwe van het orkest. Dan Azië. En tenslotte Australië, waar het orkest nooit eerder was.

Dat chef-dirigent Mariss Jansons tekent voor het hele sluitstuk (17 concerten) van de tournee baart enige zorgen. Wie hem in Amsterdam net zeer compromisloos energiek en emotionerend Mahlers Tweede symfonie hoorde dirigeren (Minister Jet Bussemaker benoemde hem erna tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw) vroeg zich af: hoe vaak in één maand kan iemand met broze gezondheid en jetlaggevoeligheid zo intens te werk gaan?

Spelen, maar meer nog: gezien en gehoord worden. Voor orkesten is zichtbaarheid cruciaal. Het Concertgebouworkest speelt zich op de kaart met zijn wereldtournee en de fraaie app ‘RCO Editions’ met concertregistraties vanuit meer camerastandpunten, essays en achtergrondfilmpjes. Het orkest dichtbij – waar je ook maar woont

In Den Haag zal het Residentie Orkest ongetwijfeld heel gelukkig zijn als het veelbesproken Spuiforum er straks staat en de oppositie niet alsnog roet in het eten gooit. Oké, het gebouw kost 181 miljoen. Hetzelfde als, heel grofweg, een stevig regio-orkest in 15 jaar of, wederom met de natte vinger, zo’n honderd uur extra muziekles voor alle 1,5 miljoen basisscholieren in hun hele schoolcarrière. Maar goed, bouwgeld komt niet uit een onderwijspotje. En bezien vanuit het perspectief van een levenslustig orkest dat nieuw publiek wil trekken, is zo’n gebouw de droomkans op een nieuwe start. Frisse uitstraling, lage drempel en méér om te bieden aan die nog te rekruteren chef-dirigent – van wiens charisma en kwaliteit straks wel veel zal afhangen.

En zelfs dan vraag je je af: is er genoeg publiek om symfonische voorzieningen in Rotterdam en Den Haag te helpen aan volle zalen? Hoe inventief (of juist niet) moet je als programmeur zijn als harde bezoekersaantallen vanaf 2017 een punt worden bij subsidietoekenning door het Rijk?

Mischa Spel is redacteur klassieke muziek