‘Het is niet mijn doel het publiek te laten huilen’

Regisseur maakt van Nederlandse versie van Britse musical een geheel eigen voorstelling.

Hij vond de film zelf niet geweldig. „Nee, ik was niet zo erg geraakt.” Regisseur Paul Eenens (47), die eerder onder meer de musicals The Sound of Music, 3 Musketiers en Ciske de Rat regisseerde, maakt voor Joop van den Ende Theaterproducties nu Love Story, de musical. „Hoe groot zou de impact van Love Story zijn geweest zonder de muziek?”

Zat de film in de weg bij het ontwikkelen van een regieconcept voor de musical?

„Absoluut niet. Ik heb vaker een musical op basis van een boek of film gemaakt, en moet me altijd distantiëren van het origineel. Musical biedt weer een heel andere ervaring dan boek of film. Het is mijn interpretatie van hetzelfde materiaal, en ik hoop iets anders te bieden dan je al kende. Anders kun je gewoon de dvd kopen.

„Natuurlijk heb ik in een vroeg stadium de film wel bekeken, en het boek gelezen, om te zien of ik in de musicalbewerking van Stephen Clark geen dingen miste.”

Hoe leidend is de Britse musical binnen uw regie?

„De muziek van Howard Goodall staat grotendeels vast, en er is het script van Clark, maar verder maken wij een compleet eigen enscenering. Decor, kostuums, rolinterpretatie, dat is allemaal eigen, ik zou niet weten hoe ze dat in de Britse versie hebben gedaan.

„Aan het script heeft Clark op mijn verzoek hier en daar iets toegevoegd. Ik vond sommige scènes net iets te kort door de bocht. Als vader Phil aan Jenny’s doodsbed zit, moet je voelen dat het een man is die zich groot houdt, die over koetjes en kalfjes praat, tot hij breekt – dat heeft meer effect. En bij de scène met Jenny en haar overleden moeder laten we ze eerst even lachen samen. Als Jenny daarna vraagt: ‘Doet het pijn, mama?’ komt zo’n zin net wat harder aan. In onze versie zit een lied extra, een kwartet van Jenny, Oliver, en Olivers ouders. Dat was er wel, maar in de Britse versie brachten ze dat niet.

„Clark was verrast door mijn vragen. Hij zei dat ze her en der hadden moeten inkorten, en dat ik dat kennelijk aanvoelde.”

Hoe voorkom je dat de musicalversie van zo’n tearjerker al te pathetisch wordt?

„Dat is natuurlijk de grootste valkuil. We moeten steeds om het sentiment heen laveren, naar de subtekst zoeken, naar de tegenkleur. De acteurs moeten vertrouwen op wat al in de tekst staat. Geen rode rozen rood kleuren. Ik vraag ze juist waar nodig te zoeken naar een andere kleur: je zegt nu a, maar speel daar nou eens b onder. Daarmee maak je het gelaagder, wranger.

„Wat heel erg uitmaakt is dat de muzikale begeleiding subtiel is: wij hebben een intiem, klein orkestje van piano en drie strijkers. En zelfs nu moeten wij oppassen; strijkers moet je voorzichtig doseren. Ik streef niet alleen naar ‘mooi’. Ik wil kippenvel hebben. En als het wrang moet zijn, wil ik buikpijn voelen.

„Het scheelt ook dat deze musical niet volledig is doorgecomponeerd. Je hebt musicals waarbij zelfs het vragen om een kopje cappuccino met suiker op noten staat. Dit is meer een toneelstuk met liedjes. Stilte is in mijn regie heel belangrijk. Mijn doel is niet om mensen te laten huilen, dat zou aanmatigend zijn.”

MacGraw heeft sterk haar stempel op het personage Jenny gedrukt. Celinde Schoenmaker vult die rol totaal anders in: uitgelaten, expressief, energiek.

„Ik ben heel blij met de rolinterpretatie van Celinde. Dat ik zelf niet zo geraakt werd door de film, kwam deels door MacGraw; ik vond haar te afstandelijk, te koel. Celinde is een heel ander type. Als haar Jenny zich gewonnen geeft stort ze zich als een jonge hond in die grote liefde. In het boek is ze genadeloos puur en eerlijk. Dat is de focus geworden van mijn regie.”

‘Love Story’ speelt zich af in een typisch Amerikaanse ‘college’-cultuur, leidde tot problemen?

„Alleen bij de vertaling van het koosnaampje ‘Preppy’, waarmee Jenny Oliver aanspreekt, naar ‘prep school’; dat kennen we hier niet. Het was lang zoeken naar een Nederlands alternatief met dezelfde lading. Het is nu ‘kakker’. Dat klinkt harder dan ‘preppy’, dus Celinde moet dat wat liever, zachter zeggen.”

In de film zegt Oliver op zeker moment dat hij klaar is met Jenny’s ‘verbale volleybal’. Dan verschuift de machtsverhouding tussen hen. In de musical ontbreekt die zin. Waarom?

„Onze Oliver spreekt die zin niet letterlijk uit, maar we spelen die machtswissel wel. Bij ons zit dat meer in gedrag, in intentie. De zin staat niet in het script van Clark, en dat wilde ik respecteren.”

Ook die andere beroemde uitspraak: ‘liefde betekent nooit sorry hoeven zeggen’, ontbreekt.

„Dat is toch ook een enorme onzin-zin?”