Begin strafzaak tegen Ernst Jansen - grootste in de geschiedenis

Gewezen neuroloog Ernst Jansen moet vandaag voor de strafrechter komen. Foto NRC / David van Dam

Ernst Jansen staat vanaf vandaag in Almelo voor de rechter in de grootste medische strafzaak in de Nederlandse geschiedenis. Het Openbaar Ministerie denkt de komende weken onder meer te kunnen aantonen dat de Twentse oud-neuroloog jarenlang bewust verkeerde diagnoses stelde.

De 68-jarige Jansen, die zich voorheen met de achternaam van zijn moeder Jansen Steur noemde, stond afgelopen vrijdag in Zwolle ook voor de tuchtrechter. In die zaak eisen vijf oud-patiënten dat Jansen nooit meer mag werken als arts. De neuroloog zei tijdens de zitting dat hij in alle oprechtheid een patiënt, bij wie hij ten onrechte MS had vastgesteld, had willen helpen.

In de strafzaak die vandaag begint, kan Jansen worden veroordeeld tot twaalf jaar cel schrijft persbureau Novum. Behalve van foute diagnoses zoals alzheimer, ms en parkinson, verdenkt justitie hem ook van het verkeerd voorschrijven van medicijnen, het negeren van richtlijnen, het stelen van receptenbriefjes, valsheid in geschrifte en het achteroverdrukken van 88.000 euro.

Zaak is zo groot dat de rechter 15 zittingsdagen heeft gereserveerd

De zaak tegen Jansen is zo omvangrijk dat de Almelose rechtbank er vijftien zittingsdagen voor heeft uitgetrokken. De praktijken van de oud-specialist van het Medisch Spectrum Twente (MST) in Enschede zouden hebben plaatsgevonden tussen 1997 en 2004.

De impact op de patiënten van Jansen was in sommige gevallen enorm. Patiënten zagen zich gedwongen hun baan op te zeggen, te verhuizen of hun woning te laten aanpassen. Anderen durfden - uit angst voor plots geheugenverlies - niet meer de straat op. Een patiënte pleegde zelfmoord nadat ze met Jansen een slechtnieuwsgesprek had gehad. Haar zaak maakt deel uit van het proces dat de ex-arts te wachten staat. Het OM selecteerde negen zaken uit het totaal van ongeveer veertig oud-patiënten die met hun verhaal sinds 2009 naar justitie stapten.

Advocaat betwijfelt de foute diagnoses

Volgens zijn advocaat, Frank van Gaal, is het de vraag in hoeverre Jansen verwijtbaar en onzorgvuldig heeft gehandeld. Volgens hem zijn er veel argumenten om te zeggen dat de diagnoses die Jansen stelde wel degelijk zorgvuldig tot stand zijn gekomen. Dat was ook het verweer in de tuchtzaak die vrijdag diende. Bij de overige feiten die Jansen ten laste worden gelegd ziet het er volgens Van Gaal somberder uit voor zijn cliënt.

Jansen Steur zei daarover eerder in NRC:

“Wij hebben veel argumenten om te zeggen dat diagnoses zorgvuldig tot stand zijn gekomen. Maar die diefstal, verduistering en valsheid in geschrifte – dat wordt een zware dobber. Daarvan kan ik niet zeggen: ‘Dat is niet gebeurd’.”

Die laatste zaken staan vandaag centraal. In de dagen daarna komen de zaken van de negen patiënten aan de orde, waarbij de rechter ook deskundigen zal horen. Enkele patiënten zullen daarbij gebruikmaken van hun spreekrecht.

JANSEN bood excuses aan

Jansen gaf onlangs te kennen excuses te willen aanbieden aan patiënten, maar die hadden daar weinig trek in. De oud-neuroloog zal vandaag bij de behandeling van de strafzaak aanwezig zijn net als bij de tuchtzaak. Vorige week zei hij in een interview met NRC Handelsblad waarin hij zijn maandenlange stilzwijgen verbrak:

“Ik wil mijn gezicht laten zien, verantwoording afleggen en zelf antwoord geven op vragen die er zijn.”

Na zijn vertrek uit Nederland werkte hij in Duitsland

Jansen was jarenlang een geliefd en drukbezet neuroloog. Toen eind 2003 aan het licht kwam dat hij zwaar verslaafd was aan medicijnen werd hij ontslagen bij het Medisch Spectrum Twente, waar hij op dat moment al 25 jaar werkte. In de jaren daarna werd steeds duidelijker dat Jansen patiënten ernstig had geschaad. Tal van oud-patiënten of hun nabestaanden kwamen de afgelopen jaren tot een schikking met Jansen en het ziekenhuis waar hij werkte.

Het Medisch Spectrum Twente en de Inspectie voor de Gezondheidszorg lieten namelijk ernstige steken vallen in deze zaak, zo constateerden onderzoekscommissies in 2009 en 2010. Jansen zelf bleek begin dit jaar weer te werken als arts, ook al schreef hij zich in Nederland enkele jaren geleden uit. Bij een ziekenhuis in Heilbronn werd hij kort daarna ontslagen. Inmiddels werkt hij naar eigen zeggen niet meer.

De strafeis in de zaak wordt pas begin december verwacht, de uitspraak volgt dan in februari.