Vijf vragen over de nieuwe drankwet

Wat staat er in de nieuwe wet?

Vanaf 1 januari 2014 mogen jongeren onder de 18 jaar nergens meer alcohol kopen. Nu geldt een leeftijdsgrens van 16 jaar voor zwakalcoholische dranken en 18 jaar voor sterke drank. Volgens de nieuwe wet zijn minderjarigen ook strafbaar als ze alcohol bij zich hebben op straat, in de horeca of in het openbaar. De geldboete is 45 euro voor jongeren tussen de 12 en 16 jaar, en 90 euro voor 16- en 17-jarigen.

Waarom worden de regels aangepast?

Het voorstel om de leeftijd te verhogen, kwam van ChristenUnie, SGP, CDA en PvdA. Die partijen hopen dat de nieuwe regels bijdragen aan de gezondheid van jongeren en dat de kosten voor bijvoorbeeld de behandeling van alcoholvergiftiging en ongelukken omlaag gaan. PVV en D66 waren tegen. De PVV spreekt van symboolwetgeving en D66 vindt alcoholgebruik de eigen verantwoordelijkheid van jongeren en hun ouders.

Wie zorgt er voor dat de wet wordt nageleefd?

Sinds 1 januari 2013 is de gemeente verantwoordelijk voor de naleving van de Drank- en Horecawet. Eerder was dat de taak van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). In 2013 assisteerde de NVWA de gemeenten nog.

Het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP) en de Koninklijke Horeca Nederland hebben kritiek geuit op de gemeenten. Die zouden nog niet precies weten hoe ze gaan controleren of de nieuwe wet wordt nageleefd. „De meeste gemeenten zijn nog maar net begonnen met bedenken hoe ze het allemaal aan gaan pakken. Die zijn er nooit op 1 januari helemaal klaar voor”, zei Wim van Dalen, directeur van STAP, eind september. Hoe de zaken er nu voor staan heeft Van Dalen nog niet geïnventariseerd.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) kan zich deels vinden in de kritiek. „We zien dat gemeenten heel druk bezig zijn en dat sommige nog niet helemaal zijn voorbereid. Dat komt ook doordat de overheid pas heel laat een definitieve beslissing heeft genomen”, zegt Edward Ernst namens de VNG. VNG heeft vertrouwen in de toekomst. „De NVWA had vorig jaar 75 inspecteurs die het hele land controleerden terwijl de gemeenten dit jaar 400 boa’s opleiden.’’ Een boa is een buitengewoon opsporingsambtenaar die ook andere taken heeft. Hoeveel tijd een boa aan het controleren van de naleving van de Drank- en Horecawet zal besteden verschilt per gemeente.

Heeft zo’n wet nut?

Rob Bovens van het Trimbos-instituut denkt niet dat jongeren acuut zullen stoppen met drinken. Maar hij gelooft wel dat de wetgeving en de campagnes (die in november van start gaan) voor een mentaliteitsverandering zullen zorgen. „Sinds 2006 is het aantal campagnes dat drinken onder de zestien ontmoedigt explosief toegenomen. Daarvoor was niemand er echt mee bezig dat alcohol slecht is. De gemiddelde leeftijd waarop jongeren beginnen met drinken lag voor 2006 rond 12, volgens de laatste metingen uit 2011 is die leeftijd opgeklommen naar rond de 13. Ik denk dat het nu tussen de 13,5 en de 14 jaar is. Er is dus wezenlijk iets veranderd.” Bovens verwacht dat de leeftijd waarop jongeren beginnen met drinken door de nieuwe wetgeving snel hoger wordt.

Waarom is alcohol slecht?

„Pubers zeggen vaak dat ze weten wat hun grenzen zijn, maar dat klopt niet”, zegt Mireille de Visser. De Visser is kinder- en jeugdpsycholoog en medeoprichter van de alcoholpoli in Delft. Ze is co-auteur van Onze kinderen en alcohol en binnenkort verschijnt van haar De alcoholvrije puber. „Pubers zijn into thrill seeking behaviour en die behoefte bevredigen ze met alcohol”, zegt ze. En dat is gevaarlijk, want de hersenen zijn dan nog volop in ontwikkeling en alcohol kan schade aanrichten.” Er zijn aanwijzingen dat de prefrontale cortex (het deel van de hersenen dat betrokken is bij cognitieve en emotionele functies zoals beslissingen nemen, plannen, sociaal gedrag en impulsbeheersing) zich onder invloed van alcohol niet goed kan ontwikkelen. Dat laatste heeft mogelijk gevolgen voor het karakter van een jongere. Als het aan De Visser ligt, beginnen we pas op 23-jarige leeftijd met alcohol, omdat de hersenen zich dan hebben gevormd.