Toch niet het hoofd van koning Hendrik de Vierde

Het koningshoofd, zoals geanalyseerd in BMJ, behoorde toch aan een ander. Foto's BMJ

Het had inderdaad best het hoofd van de in 1610 vermoorde Franse koning Hendrik IV kunnen zijn, dat gebalsemde hoofd dat in 1919 voor drie franc op een Parijse veiling te koop werd aangeboden. In de Franse Revolutie, eind achttiende eeuw, waren de graven van de Franse koningen onteerd. De gebalsemde lichamen waren uit elkaar getrokken en op drift geraakt. Het drie-francs-hoofd kwam uiteindelijk in het Louvre. Een paar jaar geleden werd het zorgvuldig opgemeten en doorgelicht door een team van de beroemde patholoog Philippe Charlier. Het is Hendrik, maakte hij bekend in de British Medical Journal (18 december 2010). Een datering rond 1600, een beschadiging bij de neus, duidelijke aanwijzingen voor een oorringetje, een steekwond in de wang van een eerdere aanslag, kaalheid en een roodgrijze baard: allemaal kenmerken van Hendrik.

En van tenminste één ander hoofd, helaas. Want twee van Charliers mede-auteurs hebben in een brief in de BMJ (28 oktober) gemeld het artikel te willen terugtrekken. Het klopt toch niet.

Een ander team heeft een DNA-monster genomen van het hoofd èn van drie huidige afstammelingen van Hendrik IV (van de Spaanse koningslijnen Bourbon-Parma en Orléan-Braganza). Hun conclusie: het matcht niet. Niet via de mannelijke lijn: de nakomelingen hebben andere y-chromosoomkenmerken. Jammer, het hoofd is weer anoniem geworden.

Opmerkelijk is dat maar twee van de onderzoekers uit Charliers’ team zich hebben laten overtuigen. Charlier zelf bestrijdt het DNA-onderzoek met het vermoeden dat er gesjoemeld is met het vaderschap binnen de Bourbon-lijn en hij hoopt met gezichtsanalyse aan te tonen dat het hoofd echt op de schilderijen van Hendrik IV lijkt. Er is hem veel aan gelegen gelijk te krijgen: eerder had hij een zeperd met een botje dat hij toeschreef aan de Jeanne d’Arc; dat bleek later afkomstig van een Egyptische mummie.

Hendrik Spiering