Les van Max Euwe

In het programma Andere Tijden, dat altijd te kort duurt, vertelde Paul Witteman dat hij als twaalfjarige redacteur van de schoolkrant Godfried Bomans had geïnterviewd. Hij vroeg toen wat de belangrijkste gebeurtenis in het leven van Bomans was geweest, en die zei dat het de remise was die hij eens tegen Max Euwe had behaald.

Witteman vroeg of Bomans die partij had opgeschreven en of hij de notatie mocht lenen om in de schoolkrant af te drukken. Bomans aarzelde, zei dat het een zeer belangrijk document was en dat hij er zeker van moest zijn dat hij het snel weer terug zou krijgen. Dat beloofde Witteman.

Een tijdje later schreef Bomans een briefje waarin hij vroeg waar die notatie bleef, en toen moest Witteman terugschrijven dat hij het belangrijke document was kwijtgeraakt. Daarna stuurde Bomans een woedende brief waarin hij voorspelde dat het nooit wat met de kleine Paul Witteman zou worden.

„Zo kon Bomans dus ook zijn”, donderde de presentator van het programma, Hans Goedkoop. „Heel anders dan de charmante, vriendelijke man die we dachten te kennen.” Zowel hij als Witteman leek te vinden dat Bomans zich ernstig had misdragen tegen een jongen van twaalf.

Heb je het ooit zo zout gegeten? Wie zou er niet razend zijn geworden als hem zoiets was overkomen? Bomans was naïef en goeiig geweest en de kleine Paul had een stevig pak ransel verdiend. Dat mocht toen nog en zou educatief zijn geweest.

Doordat ik net de partij Svidler - Nakamura uit het Europese clubkampioenschap op Rhodos had nagespeeld, moest ik, toen ik Euwe voorbij zag komen op de televisie, denken aan een pakkende uitdrukking uit een van zijn leerboeken: ‘Een reus op lemen voeten.’ Dat sloeg op de witte stelling in het Koningsindisch vierpionnenspel en het was in een bespreking van een partij die Euwe met zwart tegen Fritz Sämisch in Wiesbaden 1925 mooi had gewonnen.

De uitdrukking beschrijft ook nauwkeurig de stelling van Svidler tegen Nakamura. De witte reus – wits pionnenstelling – strekt zich dreigend uit van de a-lijn tot de h-lijn en valt na een paar goed geplaatste tikjes jammerlijk om.

Kasparov twitterde enthousiast over het spel van zijn voormalige pupil Nakamura: „Een prachtige overwinning van Nakamura in het Koningsindisch vandaag. Ph7, a6, De8 en dan weer terug met Dd8, typisch Hikaru, een erg mooie partij.”

Peter Svidler - Hikaru Nakamura, ECC Open, Rhodos 2013

1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 Lg7 4. e4 d6 5. h3 0-0 6. Lg5 Pa6 7. f4 Met de loper op g5 is de witte reus nog vervaarlijker, maar ook kwetsbaarder dan anders. 7...Ph5 Het schijnt dat Nakamura een uur over deze zet nadacht. 8. Pge2 c5 9. d5 b5 10. cxb5 Pc7 11. a4 Tb8 12. g4 Pf6 13. Pg3 h6 14. Lh4 Ph7 15. Dd2 Zwart dreigde een stuk te winnen met 15...g5. 15...a6

Zie diagram boven

Wit heeft veel hooi op de vork genomen en had nu het best agressief verder kunnen gaan met 16. e5 dxe5 17. Pge4 met de dreiging 18. d6. 16. Lc4 axb5 17. axb5 Ld7 18. e5 Wat twee zetten geleden goed was, is nu slecht. Hij moest zich met 18. Ta5 aan zijn b-pion vastklampen. 18...Lxb5 19. Pxb5 Pxb5 20. Da5 De8 21. 0-0 Zijn stelling wankelt, dan maar een stukoffer. 21...g5 22. Pf5 gxh4 23. Tae1 dxe5 24. Txe5 In nood gooit hij er nog meer materiaal achteraan, maar het wordt niets. 24...Lxe5 25. fxe5 e6 26. Pxh6+ Kg7 27. Dd2 Dd8 28. Tf6 Pd4 29. Pxf7 Pxf6 Wit gaf op. Na 30. Pxd8 heeft zwart 30...Pf3+.