‘Ik voel me geluksvogel, maar ook zwerver’

Harald Doornbos

(46) is oorlogscorrespondent. Vanaf de grens met Turkije doet hij verslag van de oorlog in Syrië.

Foto Maurice Boyer

Verleiding

„Tijdens mijn studie journalistiek ben ik naar Belfast gereisd. Ik zocht niet per se een conflict op, maar wilde opvallende verhalen schrijven. De ontwrichtende gevolgen van de strijd maakten grote indruk op me. Toen had ik de ‘mazzel’ dat de Balkan begon te broeien. Vanaf dag één dacht ik: wauw. De intensiteit van een oorlog is onvoorstelbaar, naar alle kanten, geluk, dood, leven. Ook in tijd: 24 uur lijken een maand. Natuurlijk zag ik de ellende en het gevaar, maar het had vooral een diabolische aantrekkingskracht.”

Filosofie

„Ik vind dat ik alles met mijn eigen ogen moet zien, alleen dan kan ik beginnen te begrijpen wat ergens gaande is. Dat maakt het werk gevaarlijk; oorlog is onvoorspelbaar. Deels is het toeval of een bom op mijn hotel valt of honderd meter verder, maar ik heb ook geleerd de drums of war in te schatten, de lokale atmosfeer te proeven, te zien of ik iemand kan vertrouwen. Stiekem denk ik net als al die anderen dat mij niets overkomt. In Syrië wordt nu op journalisten gejaagd door Al-Qaedamilities, dan wordt het persoonlijk, dat is suïcidaal. Dus spreek ik aan de grens met mensen die net uit Syrië komen.”

Angst

„In Egypte zijn mijn vrouw en ik bijna gelyncht. Wij werken veel samen. Onze taxi kwam tussen Mubarak-aanhangers terecht, die hielden mij voor een Amerikaanse spion. We zaten allebei te janken, dit was het dan. Een Egyptische soldaat heeft ons leven gered. Ik heb hem omhelst, zo blij. Toch kan ik me door dit soort incidenten niet laten afschrikken. Als de angst gaat overheersen, moet ik ander werk zoeken. Af en toe wis ik mijn harde schijf, maak weer ruimte voor nieuwe ervaringen. Door de momenten van extreem gevaar, kan ik ook intens genieten van simpele dingen. Dat maakt het haast de moeite waard.”

Omslag

„Internet en sociale media hebben het werk enorm veranderd. Toen ik in Bosnië op een massagraf stuitte, had ik alleen een satelliettelefoon. Nu kan ik nieuws, foto’s en video’s direct op Twitter zetten, zoals onze beelden van de begrafenis van Gaddafi. Redacties kunnen zien waar ik zit, daardoor schrijf ik steeds vaker voor internationale media, zoals The New York Times. Keerzijde is dat een journalist in Nederland ook wereldwijd bronnen kan raadplegen en Skype-interviews kan houden.”

Inzicht

„De meeste van mijn vrienden zijn moslim, ze zijn eerlijk, trouw en trots. Ik vind het mooi als mensen trots zijn, op hun tradities, hun religie, weten waar ze vandaan komen en waar ze heen willen. Zij willen niet bekeerd worden tot een leven zoals in het Westen. Ik zie grote problemen in de moslimwereld, vooral de opkomst van puriteinse religieuze stromingen. Maar ik zie ook de complexiteit en de nuances, tussen landen, partijen, generaties. Als de abortusboot uitvaart naar Marokko, levert dat 10.000 nieuwe Al-Qaeda-tientjesleden op. Want dat wil men niet. Het is zonde dat dat nog niet wordt begrepen.”

Onthechtheid

„Ik weet niet waar thuis is. De afgelopen jaren woonde ik in Zagreb, Sarajevo, Pristina, Delhi en Beiroet. Nu pendel ik heen en weer tussen Islamabad, Dubai, Beiroet en conflictgebieden. Mijn vrouw woont in Dubai, mijn paard staat in Beiroet. Soms ga ik een paar dagen rijden, niets mooier dan galopperen door de bergen. Ik voel me een geluksvogel dat ik zo mag leven, maar ik ben ook een soort zwerver. Mijn familie zie ik weinig en met zo’n levensstijl zie ik mezelf geen kinderen krijgen. Maar mijn vrouw is iets jonger, dus wie weet.”

Motivatie

„Mijn idealisme raakte ik in Bosnië al kwijt, bij de aanblik van vermoorde families. Ik schrijf ook niet meer om conflicten uit te leggen. Hoe vaak ik de situatie op de Balkan niet heb geduid. De meeste mensen willen de nuances niet weten. Ik doe dit werk voor mezelf, omdat ík wil weten hoe het zit en nieuws wil maken. Na de moord op de Amerikaanse ambassadeur in Libië vonden wij bewijzen dat het consulaat het State Department al eerder om hulp had gevraagd. Een wereldscoop. Voor nog zo’n vondst prik ik desnoods de banden van persbureau Reuters lek. Als ik daar toch ben, wil ik wel winnen.”