Fossielen uit de zeestofzuiger

Kiezen en teenkootjes van uitgestorven dieren lagen tienduizenden jaren in de zeebodem. Nu liggen ze voor het oprapen bij Rotterdam.

Met een zogeheten beachcleaner zeefden wetenschappers fossiele botjes uit het opgespoten zand van de Tweede Maasvlakte. Foto Jelle Reumer

De nieuwe stranden van de Tweede Maasvlakte bij Rotterdam zijn intussen voor het publiek geopend. Je mag er lekker rondlopen in de wind, zonnebaden, of op zoek gaan naar schelpjes en fossielen. De Tweede Maasvlakte is gemaakt van elf miljoen kubieke meter zand. Al dat zand komt van de bodem van de Noordzee. Het is daar opgezogen door grote zuigschepen, in het scheepsruim naar de plek van de Tweede Maasvlakte gebracht en daar weer met een grote boog uitgespuugd. Die zuigschepen zijn eigenlijk net stofzuigers. Via grote zuigmonden, pijpen en pompen werden behalve zand ook zeesterren, platvissen, krabbetjes én fossielen opgezogen.

Alleen de heel grote fossielen bleven op de bodem van de Noordzee achter en werden later met grote visnetten opgevist. Daar zaten soms kolossale exemplaren tussen. Het record is een mammoetdijbeen van 133 centimeter, het grootste dat ooit in Nederland is gevonden. Op dezelfde plek in het zandwingebied werden ook enkele bekkenbeenderen opgevist. Het bekken paste wonderwel in het eerder gevonden dijbeen. Ze zouden best van dezelfde grote mammoetstier afkomstig kunnen zijn. Je kunt ze bekijken in FutureLand, het bezoekerscentrum op de Maasvlakte.

Maar de meeste botten zijn gewoon met het zand mee opgezogen. Kleine fossielen, zoals kiezen van uitgestorven paarden of de teenkootjes van een oerrund kunnen de reis door zuigmond, pijpen en pompen doorstaan zonder kapot te gaan. Met een beetje geluk kun je ze vinden op het strand. De grotere botten hebben pech, ze worden tot stukjes gemalen. Sommige brokken zijn nog best groot, tussen tien en twintig centimeter. En ze zijn wel zo’n dertigduizend jaar oud. Wie vindt het nou niet leuk om stukjes gemalen mammoet te vinden?

Een handige manier om te zoeken is met een beachcleaner, zo’n grote machine waarmee zwerfvuil uit het strandzand wordt gezeefd. Dat hebben paleontologen en archeologen één keer mogen doen. Het leverde tientallen fossielen op, meestal waren dat brokjes mammoet.

Zelf moet je gewoon over het strand lopen en goed naar beneden kijken. Veel stukken steken maar een heel klein beetje boven het zand uit, dus alles wat bruin of bijna zwart is moet je vooral goed controleren!

Jelle Reumer