Column

Die eikels van de Rabo, dat zijn wij zelf

Zestigduizend medewerkers van de Rabobank, wereldwijd, moeten opdraaien voor het laakbare gedrag van 29 handelaren in het buitenlands bedrijf. Je hoorde het de afgelopen week herhaaldelijk zeggen op tv en elders. Bij de Rabobank zelf heerst ook dat gevoel, zo tekende Trouw vrijdag op. En in zijn sorry-toespraak had de opgestapte topman Piet Moerland dezelfde boodschap: „Uit het onderzoek naar de Liborzaak is gebleken dat een aantal medewerkers in ons buitenlands bedrijf zich ernstig heeft misdragen.”

Hè verdorie, mensen, zijn we wéér slachtoffer geworden van die snelle Angelsaksische jongens, van dat vergiftigende kwaad dat hier al sinds 2008 zoveel heeft verpest. Van dat anarchokapitalisme, waarover Joris Luyendijk onvermoeibaar schrijft. Zo zijn wij hier niet. Zo is de Rabobank niet, zo is continentaal Europa niet.

Ik schraap even mijn keel en laat een witregel vallen (de columnistische equivalent van een stilte), want mijn analyse is een andere. Zo zijn wij hier wél. Sterker nog: wij zijn erger. Wat ben ik jaloers op hoe de Amerikanen de misstanden binnen de banken met volle kracht te lijf zijn gegaan. Niks pappen en nathouden, maar schuld en boete. Meteen al in 2008, en ze gaan maar door.

De Nederlandsche Bank, Jeroen Dijsselbloem („schaamteloze fraude”), en het Openbaar Ministerie deden deze week stoer mee, maar als de Amerikaanse toezichthouder CFTC (ooit van gehoord?) geen onderzoek was begonnen naar deze – nota bene – Europese rente, dan hadden wij waarschijnlijk nog steeds van niets geweten en dan waren de handelaren bij de Rabo nog lekker aan het manipuleren geweest. En dat terwijl de BIS, de centrale bank der centrale banken, al in 2008 een rapport schreef over de risico’s van manipulatie van de Libor-rente door het uitbarsten van de kredietcrisis.

Die Libor-rente dient als referentieprijs voor 350 biljoen dollar aan financiële producten wereldwijd. We hebben het hier dus niet over een dingetje, maar over een hoeksteen van de financiële sector.

Het is dit wat mij dwars zit. We laten ons graag voorstaan op ons betere kapitalisme, het Rijnlandse model, het poldermodel, het Franse econationalisme – hoe je het ook wilt noemen. Maar wat is onze variant van het kapitalisme nou precies? Bedrijven hun gang laten gaan zonder controle of tegenwicht? Zonder de angstwekkend sterke bescherming van consumenten, zoals de Amerikanen dat wel weten te organiseren? Wat is hier beter aan?

Wij bekritiseren vol overgave de misstanden van het kapitalisme, maar we dóen er niks aan. Die desinteresse voor het handwerk achter het waarborgen van prudent zakendoen – dát laat deze Liborzaak zo pijnlijk zien. Waarom zijn de boetes die onze toezichthouders kunnen opleggen zo absurd laag? Maximaal 8 miljoen euro! In de VS en Engeland harken ze honderden miljoenen binnen.

Die 60.000 mensen van de Rabobank moeten niet opdraaien voor 29 handelaren van elders, ze moeten opdraaien voor de desinteresse van het Rabobestuur in het waarborgen van prudent bankieren. Terwijl de Rabobank in spotjes zijn imago van ‘De Andere Bank’ uitventte, negeerde het bestuur na 2008 alle regels en waarschuwingen. De controleafdeling van de bank was onderbezet en kromp. Kennelijk was ‘De Andere Bank’ vooral iets wat met de mond werd beleden.

Het lijkt verdacht veel op onze algehele way of doing business. Goeie reclameslogans over een Ander Kapitalisme, maar toezichthouders zonder tanden. Wetten die witteboordencriminaliteit niet kunnen bestrijden. Boetes die in het niet vallen bij gehaalde winsten. Die eikels van de Rabo, dat zijn wij zelf.

Marike Stellinga schrijft op deze plek elke zaterdag over politiek en economie.