Als je de waarheid vertelt, vernietigen we je

De Amerikaanse klokkenluider over het afluisteren door de NSA wil graag naar Duitsland Dat zegt de Duitse parlementariër Ströbele die hem opzocht in Rusland Hij nam een brief van Snowden mee naar Berlijn

correspondent berlijn

De Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden wil de Duitse Bondsdag opheldering geven over het afluisteren van bondskanselier Angela Merkel door de inlichtingendienst NSA. En de Duitse minister van Binnenlandse Zaken, Hans-Peter Friedrich, wil graag horen wat Snowden te zeggen heeft. Dat laatste is nieuw, want tot nu liet de Duitse regering steeds weten dat een verhoor van Snowden niet aan de orde was.

Weinigen in Duitsland geloven dat Snowden Rusland – waar hij tijdelijk politiek asiel geniet – nu werkelijk zal verlaten. Ook is de kans niet groot dat Duitse gezagsdragers in Moskou Snowden zullen verhoren. Dat is door sommigen wel geopperd, maar Snowdens advocaat is daar tegen. Naar het zich laat aanzien heeft de Russische staat de politiek vluchteling die Snowden is, beperkingen opgelegd wat betreft het geven van informatie aan derden.

Duidelijk is vooral dat Duitsland op zoek is naar een krachtig signaal. Het wil Washington ervan overtuigen dat met het afluisteren van Merkel een grens is overschreden. Dat „men zoiets niet doet” met NAVO-bondgenoten, zoals Merkel zelf zei.

Het nieuws dat Snowden graag naar Duitsland wil, en zelfs politiek asiel wil in dat land, werd gisteren gebracht door het Groene Bondsdaglid Hans-Christian Ströbele (74). Deze veteraan, met decennialange ervaring als strafrechtadvocaat, was donderdag voor een geheime expeditie afgereisd naar Moskou – overigens met twee journalisten in zijn gevolg.

Belangrijkste trofee: een brief

Gisteren toonde hij trots op een overvolle persconferentie in Berlijn zijn trofee: een brief van Snowden. Maar die bevatte weinig nieuwe informatie. Dat was opmerkelijk, voor iemand die de wereld nu al maanden bezighoudt met de ene na de andere onthulling over de Amerikaanse inlichtingendiensten.

In de brief schrijft Snowden dat hij gesterkt is door de reacties op zijn onthullingen. „Burgers overal op de wereld en hoge functionarissen – onder wie ook uit de Verenigde Staten – zijn van oordeel dat de onthulling van een systeem van alomvattende controle, waarover geen rekenschap wordt afgelegd, in het belang van de publieke zaak is”, aldus Snowden. Hij schrijft verder dat „deze ontdekking van spionage heeft geleid tot voorstellen voor een groot aantal nieuwe wetten en nieuw beleid in reactie op het tot nu toe verborgen misbruik van publiek vertrouwen”.

Tegen de meegereisde journalist van de Süddeutsche Zeitung, John Goetz, zei Snowden dat hij geen spijt had van zijn actie. Wel mist hij het contact met zijn vrienden en familie. Hij maakt zich overigens weinig illusies over de Amerikaanse regering: „Die wil een voorbeeld stellen: als je de waarheid vertelt, vernietigen we je.”

Gisteren concludeerde politicoloog Tilman Mayer uit Bonn direct dat de missie van Ströbele op niets is uitgelopen: „Snowden mag niets zeggen en dus hebben we niets nieuws gehoord. Het is uitgesloten dat Duitse autoriteiten Snowden in Moskou kunnen verhoren. En hijzelf kan niet hierheen. Met Snowden komen we dus niet verder bij de opheldering van het optreden van de NSA”, aldus Mayer.

Hij waarschuwde ervoor dat acties als die van Ströbele door de VS kunnen worden gezien als „een provocatie”. „Snowden wordt opgewaardeerd door het bezoek van een Duitse parlementariër. En dat zou helemaal het geval zijn als hem asiel wordt verleend en als hij informant wordt van de Duitse Bondsdag.”

Ströbele weet dat er groot verschil bestaat tussen de juridische en de politieke werkelijkheid. Juridisch kan het mogelijk zijn dat Snowden asiel krijgt in Duitsland, maar dat is afhankelijk van politieke wil, zei Ströbele, „Van de Duitse regering, en het Duitse parlement. Maar ook van de Amerikaanse regering, de volksvertegenwoordiging daar. Maar ik zie het niet somber in.”