Aardbevingsgebied heeft ‘recht’ op 895 miljoen euro

Heel Nederland profiteerde van het Groningse aardgas. Maar Groningen zelf lijdt er vooral onder.

Commissaris van de koning Max van den Berg zat er niet ver naast. Hij vroeg een miljard euro compensatie voor Noord-Groningen vlak nadat bekend werd dat door gaswinning de aardbevingen in aantal en kracht toenemen. Een commissie van wijzen heeft nu op verzoek van de provincie berekend dat er 895 miljoen euro extra nodig is om de regio weer vooruit te helpen.

Het aardbevingsgebied heeft daar recht op, staat in het vrijdag verschenen advies. Een overheid die met gaswinning zo sterk ingrijpt in de leefomgeving is verplicht voor dat gebied te zorgen. En daarin zijn de minister van Economische Zaken en gaswinningsbedrijf NAM „ernstig” tekortgeschoten.

De staat incasseerde de afgelopen vijftig jaar 250 miljard euro aan aardgasbaten, maar de Groningers profiteerden niet mee. Het gebied kampt met krimp, vergrijzing en werkloosheid en de aardbevingen komen daar nu bovenop. Of neem de informatie over gaswinning. Die delen NAM en overheden „selectief” met bewoners. Afwegingen en besluitvorming spelen zich af in bestuurskamers, buiten het zicht van de gedupeerde burgers.

„De bewoners lijden materiële en immateriële schade, voelen zich onveilig en niet gehoord”, schrijft de commissie. „Samen met de gevoelens van wantrouwen jegens NAM en rijksoverheid vormt dat een potentieel explosief mengsel.” Zoals bij de waardedaling van het onroerend goed. Terwijl minister Kamp die nog niet bewezen acht, ervaren de makelaars al een jaar dat de vastgoedmarkt op slot zit.

Twee dames van middelbare leeftijd knijpen elkaar tijdens de presentatie in de arm. Horen ze het goed? Geven de hoge heren uit de stad hun gelijk? Vijftig jaar lang waren ze „fier” op de gaswinning: hun ‘Gronings goud’ bracht het land welvaart en de regio werk – 9.200 banen nu. Maar na de beving bij Huizinge, augustus vorig jaar, groeide hun weerzin. Een kracht van vijf op de schaal van Richter is volgens onderzoekers niet langer uitgesloten. „Mijn kinderen willen allemaal het gebied uit”, zegt de oudste. „Ze voelen zich nooit veilig meer.”

Gaswinningsbedrijf NAM moet het regiopotje vullen, schrijft de commissie, met 45 miljoen euro twintig jaar lang. Het staat los van het geld dat het bedrijf uittrekt voor schadeherstel en voor het schokbestendig maken van het onroerend goed. Alle 67.361 panden worden geïnspecteerd, als het aan de commissie ligt, zodat de 150.000 bewoners zich weer veilig voelen in hun huizen en de borgen, kerken en molens vaste bakens blijven in het ‘Hogeland’. Als dat niet kan, moeten de eigenaren worden uitgekocht of sloop en herbouw vergoed krijgen.

De vraag is nu of gaswinningsbedrijf NAM deze ongedekte cheque gaat betalen. De commissie rekent op de steun van de Tweede Kamer en minister Kamp. „Men moet niet doen alsof het gaat om een kermisattractie als de aarde in Groningen schudt. Het gaat om een kwestie van nationaal fatsoen”, zei commissielid Ed Nijpels. Maar de twee dames hadden er gistermiddag een hard hoofd in. In feite stuurt de commissie ze weer langs de NAM. „En daar gaat de gaswinning al vijftig jaar over ons en zonder ons”. Nee, zegt de jongste „we moeten zorgen dat we wegwezen voor de grote klap”.