Nederland poetst blazoen op met grootste missie sinds Kunduz

Vooral inlichtingen verzamelen en als het moet: vechten

Het wordt de nieuwe, belangrijke missie voor Defensie, die het internationale blazoen van Nederland moet oppoetsen. Het kabinet zou vandaag een besluit nemen over de uitzending van bijna vierhonderd militairen naar Mali, waar sinds 2012 een burgeroorlog woedt en extremisten aanslagen plegen.

1 Wat voor soort Nederlandse Mali-missie wordt het eigenlijk?

De term vechtmissie is veelvuldig gevallen voor deze grootste inzet van de Nederlandse krijgsmacht sinds de politietrainingsmissie in de Afghaanse provincie Kunduz, die afgelopen juli stopte. Maar het wordt in Mali eerder een inlichtingenmissie, want op het vergaren van informatie over de tegenstander komt duidelijk de nadruk te liggen. Van de bijna vierhonderd man is de helft daarop gericht: commando’s die met terreinwagens bewegingen van rebellen in het achterland in kaart brengen, een contingent militairen van het zogeheten JISTARC – van het Joint Intelligence Surveillance Target Acquisition Commando – dat verantwoordelijk is voor elektronische verkenning en het leveren van doelinformatie.

Onbekend is of de nagelnieuwe Joint SIGINT Cyber Unit van de inlichtingendiensten deelneemt, bijvoorbeeld om lokaal internetverkeer te volgen. Van die eenheid in oprichting bevindt het hoofdkwartier zich in Zoetermeer, maar er kunnen ook kleine detachementen met een expeditionaire taak worden ingezet.

De Mali-missie is echter wel een gespierde inlichtingenoperatie, want het Korps Commando Troepen (KCT) is dan wel ingericht om vooral onzichtbaar op te treden, het kan ook zelfstandig hard in het offensief gaan. En er gaan vier Apache gevechtshelikopters mee, met ondersteunend personeel.

2 Wat heeft de krijgsmacht van voorgaande missies geleerd?

Zoals alle troepencontingenten ondervonden, die onder NAVO-paraplu deelnamen aan operaties tegen lastig te vinden opstandelingen, is absoluut „winnen” een illusoir doel. Alle recente evaluaties van de counter-insurgency-operaties in Irak en Afghanistan concludeerden: ‘the people are the prize’. Je moet de bevolking voor je weten te winnen en dan krijg je relatieve stabiliteit. En dat is ook de reden dat het verzamelen van inlichtingen zo belangrijk is: je wil precies weten wat de tegenstander van plan is, doet en waar hij zich verschuilt.

Eén van de lessen was ook: de Mercedes-jeeps waarin onder andere de commando’s rondrijden, zijn te licht bepantserd, niet bestand tegen bermbommen. Daarom zijn vijftig nieuwe voertuigen, de zogeheten Air Transportable Tactical Vehicles, besteld. Maar die komen pas in 2015 in dienst.

3 Maar Mali ligt een continent verwijderd van Irak en Afghanistan?

Klopt, maar het terrein is vergelijkbaar: woestijn. En de psyche en tactieken van de tegenstander, zoals de inzet van bermbommen zijn vergelijkbaar. Bovendien, dit deel van Afrika is geen onbekend terrein voor de Nederlandse krijgsmacht en dan vooral voor de commando’s en mariniers. Die hebben in het kader van Operatie Flintlock, onder de auspiciën van het Amerikaanse Africa Command, hier al een aantal malen geoefend en zich het optreden in de regio eigen gemaakt. Ook zijn daarbij al militairen van landen in de regio getraind in counter-insurgency-tactieken.

4 Wat gaan die Apache-gevechtshelikopters doen?

Ondanks dat ze ooit zijn ontwikkeld om met anti-tank-raketten golven Sovjettanks tegen te houden, bleken ze in Irak en Afghanistan ook goed inzetbaar voor counter-insurgency, anti-guerrilla-operaties. Ze kunnen met sensoren in de neus bij dag en bij nacht mensen en voertuigen in de gaten houden. Ze kunnen dat bovendien van zo’n afstand dat degenen die worden bespied dat niet doorhebben. Mochten er bijvoorbeeld leggers van bermbommen in het vizier komen dan kunnen de Apaches die beschieten met het 30 millimeter kanon onder de kin of met geleide raketten. De gevechtshelikopters kunnen dit ook doen op aanwijzing van de commando’s.

Een andere belangrijke taak van de helikopters in Irak en Afghanistan was – is –de ‘armed overwatch’, patrouilleren boven troepenverplaatsingen of gevaarlijke gebieden om tegenstanders het hoofd laag te laten houden.

De Apache-operaties zijn niet zonder gevaar. De rebellen hebben uit Libische voorraden moderne luchtdoelraketten in handen gekregen. De eerste Franse gesneuvelde tijdens de Franse interventie in het Afrikaanse land was begin dit jaar de piloot van een Gazelle-helikopter die was getroffen door luchtdoelgeschut. De Apache is beter beschermd, maar niet onkwetsbaar.