Er is genoeg Russell Brand voor iedereen

Wereldster Russell Brand is tegelijk bloedserieus én humoristisch Zo wil hij ook een spirituele revolutie Brand spreekt over ontregeling, winst maken en de overeenkomst tussen rellen en seks

De toch al niet geringe beroemdheid van comedian/acteur/ presentator/radiomaker/publicist Russell Brand heeft dit jaar een nieuwe piek bereikt. Natuurlijk is er aandacht voor zijn stand-up wereldtournee ‘The Messiah Complex’ waarmee hij ook Nederland aandoet, in november in Amsterdam. En zijn essay als gasthoofdredacteur van New Statesman maakte de tongen los: hij roept vol overgave op tot revolutie. Maar de meeste aandacht wordt veroorzaakt door de mediaoptredens die hierop volgden. Overal waar de wel- en snelbespraakte Brand komt, neemt hij onvoorspelbaarheid met zich mee. De video waarin hij de Amerikaanse talkshow Morning Joe compleet ontregelt en de tandpastaglimlach-presentatoren terechtwijst, is binnen seconden viraal (nrch.nl/35jq). Zijn uitleg waarom hij op de GQ Awards grappend hoofdsponsor Hugo Boss aan zijn naziverleden herinnerde (waarop hij van het evenement werd verwijderd) idem. Het meest recente tumult ontstaat door het interview in Newsnight (nrch.nl/35jr) waarin de notoir directe BBC-presentator Jeremy Paxman groot vuur opent op Brand, met als kernvraag: wie denk je wel dat je bent om een revolutie te prediken als je nog nooit zelf hebt gestemd. De verbale strijd die volgt is op het scherpst van de snede en splijt de meningen. Sommigen vinden dat Paxman zijn opponent buitensporig hard heeft aangepakt. Hierover kan Brand meteen duidelijk zijn: „Ik vond het juist een geweldig gesprek. Ik had het naar m’n zin. Ik vind Jeremy Paxman erg goed. Als kind zag ik hem al met politici praten en nu praat ik met hem. Over deze ideeën. Dat doe ik graag.”

Vond je Paxman te confronterend?

„Nee, daar houd ik juist van.”

Waar komt je drang vandaan om de GQ Awards en de MSNBC-talkshow te verstoren?

„Ik wil dat dingen oprecht zijn. Zijn ze dat niet, dan maak ik graag duidelijk waaróm ze niet oprecht zijn. Dan borrelt vanzelf iets op. Als het iets grappigs is, moet ik het zeggen.”

Je wilt de situatie ontregelen?

„Zoals de Maharishi zei: Life should be a festival of disruption.”

Het duurde even voordat het interview met Brand van start ging. Terwijl de klok doortikt – hij moet tijdens de avondspits van Londen naar Bristol worden gereden voor een optreden – is de comedian verdwenen in de naastgelegen hotelkamer. Na enkele minuten klopt zijn PA voorzichtig op de deur. ‘Russ, are you allright?’ Maar opeens is hij er, met priemende, onrustige ogen, klaar voor het gesprek. Hij draagt lange laarzen en heeft een mijlen-diepe V-hals waar het borsthaar gewillig uitkrult. Hij is een intense persoonlijkheid waarbij het drugsverleden beter voorstelbaar is dan de spirituele kant die hem naar eigen zeggen heeft verrijkt. Hier zit, zoals hij zichzelf omschrijft, de ‘SM Willy Wonka’.

Je staat in je eentje op de grootste podia. Voelt het onnatuurlijk?

„Hier voel ik me juist het meest relaxed. Ik voel een connectie met het publiek en met iets hogers. Dat is comfortabel. Vlak voordat ik op moet ben ik nerveus, misselijk, angstig. Ik begrijp nu waarom. Mijn lichaam bouwt energie op: whooo, het gaat bijna gebeuren.”

Wat is de verwachte winst van je wereldtournee ‘The Messiah Complex’?

„Ik weet het niet. Comedian zijn is een goede baan. Je verdient er goed geld mee. Het is beter dan in een fabriek of op een boerderij werken.”

In je essay noem je winst ‘het meest ontheiligende woord dat we hebben’. Je vindt winstbejag schadelijk voor de samenleving. Toch doe je er zelf net zo hard aan mee. Is dat niet vreemd?

„Niet echt. De wereld verandert niet significant als ik geen winst meer maak. De wereld verandert wel als ik het concept van kapitalisme en woekerwinst aanval. Het probleem is dat er grote machtige organisaties zijn en vreselijk arme mensen. Dat er schaarste heerst, dat er niet genoeg is voor iedereen. Want dat klopt niet: er is genoeg voor iedereen. Er is niets mis met wat ik allemaal heb als iedereen het zou hebben. Ik geloof dat we ons samen moeten ontwikkelen. Eén van die stappen is dat ik geen winst meer zal maken. Ik verwelkom het. Ik doe het met plezier.”

Het stuk waarin je voor een spirituele en socialistische revolutie pleit is uitgebreid. Kun je het samenvatten?

„Zeker: wees aardig voor elkaar. Vertrouw geen enkele huidige machtsstructuur. Maak je klaar voor verandering.”

Elke revolutie heeft een eerste stap. Wat moet ik morgen als eerste doen?

„Mediteren.”

Dat is het?

„Het begint bij de verandering van het bewustzijn. Door meditatie begreep ik dat ik angst en verlangens heb, maar dat ik geen angst en verlangens bén. Als dit deel van me groeit, kan ik ook een ander soort contact krijgen met mensen. Uiteindelijk worden we een mensensoort die niet wordt beheerst door angst en verlangen. Dan kunnen we nieuwe verhalen en systemen ontwikkelen.”

Dat is nogal vaag.

„Voor sommige mensen misschien.” Brand grijnst: „Maar die gaan allemaal dood.” Weer serieus: „Kijk, uiteindelijk moet dit dikke, vormloze idee een simpel systeem worden dat iedereen kan begrijpen. Maar dit zal voortkomen uit ideeën van vele briljante mensen die we op deze planeet hebben. Ik denk dat ze allemaal, net als ik, dit onderwerp moeten aansnijden.”

Je gebruikt humor om bewustzijn te creëren. Denk je dat je voorstelling ‘The Messiah Complex’ iemand kan veranderen?

„Ja. Hopelijk ten goede, want de show heeft een sterke boodschap: je hebt alles wat je nodig hebt in je. Als je focust op wat je wilt worden, word je het. Focus je op wat je niet wilt worden, dan gebeurt dat.”

Waarom is humor zo belangrijk om serieuze zaken aan te snijden?

„Als je mensen laat lachen, wordt de normale informatiefrequentie verstoord. Mensen zijn dan verrast en wakker. Op zo’n moment kan je iets bereiken.”

Je pleit heel gretig voor opstand. Vind je deelnemen aan een rel beter dan dat andere waar je vaak voor pleit, seks?

„Ik wil niemand pijn doen. Maar ik denk dat het samenzijn in een menigte transcendent kan zijn. Net als seks. Eigenlijk zijn ze hetzelfde: de connectie die je voelt als je samen met anderen bent en de connectie van twee mensen die seks hebben. In beide zoek je naar eenheid en verbinding. Ik denk dat we uiteindelijk allemaal hetzelfde willen. Alleen zijn we momenteel een beetje in de war.”

Russell Brand: zaterdag 9 november in de Heineken Music Hall. Er zijn nog kaarten beschikbaar: nrch.nl/35jp