De bladen vallen

Zoals in elke bedrijfstak waar de klappen vallen is het verlies van 500 banen bij uitgeverij Sanoma treurig voor de direct betrokkenen. Het mogelijk verdwijnen van weekbladen als Panorama, Nieuwe Revu en Playboy zal ook hun trouwe lezers droevig stemmen. Maar voor hen geldt: ze zijn blijkbaar met te weinig. Ze zorgen niet voor een oplage die voldoende adverteerders trekt, de bladen die ze lezen zijn kennelijk niet winstgevend genoeg om voor de uitgever de moeite waard te zijn. Nu gaat het om klinkende namen, maar elk jaar verdwijnen er tijdschriften uit de kiosken waarvan de aanwezigheid nauwelijks was opgemerkt.

Nieuwe Revu was in de vorige eeuw lange tijd een toonaangevend blad dat in menige huiskamer zijn plek vond, ook via leesportefeuilles. Maar waar de oplage in 1980 nog 200.000 exemplaren bedroeg, is het aantal wekelijks verkochte bladen teruggelopen tot iets meer dan 24.000. Dat is, ondanks de bezuinigingen die er bij het blad zijn doorgevoerd, niet genoeg om met een gerust hart de toekomst tegemoet te zien. Oplagedalingen hebben soms een logische verklaring. Als bloot dankzij internet gratis op een beeldscherm te voorschijn is te halen, wegen de ‘goede interviews’ in Playboy daar blijkbaar toch niet voldoende tegenop.

De digitalisering is in het algemeen een bedreiging voor producten die om te lezen zijn en van papier zijn gemaakt. Het is dus zaak voor uitgevers om daar tijdig op in te spelen. Met als grootste vraag wat ‘tijdig’ eigenlijk is. Wanneer zijn digitale uitgaven zodanig lucratief dat ze de papieren uitgaven, waarmee nu meestal nog het meeste geld wordt verdiend, kunnen verdringen? Synergetische samenwerking lijkt voorlopig het beste antwoord.

Daarnaast geldt dat de teruglopende marges bij uitgeverijen niet alleen aan dalende oplages en de teruglopende advertentieverkoop te wijten zijn. De aankoop van televisiebedrijf SBS door Sanoma is eerder een staaltje van mismanagement aan de directietafel. Dat gaat ook op voor het besluit van TMG, uitgever van onder meer De Telegraaf, van de sociale netwerksite Hyves. Dat was een hype die al op de terugweg was toen TMG hem in 2010 kocht.

Voor al die bladen die het Finse bedrijf Sanoma nu te koop aanbiedt, van het vrouwenblad Marie Claire tot en met het wetenschappelijke tijdschrift Kijk, is te hopen dat andere uitgevers of andere kopers interesse tonen. Uitgevers die liefde voor het vak hebben en tegelijk de realiteit onder ogen zien dat voor elk blad winst maken onontbeerlijk is voor een bestendige toekomst. Net als voor auto’s en wasmiddelen geldt voor de bladen dat de markt bepaalt of zij hun voortbestaan waard zijn.