Achtergrond Hoe lang is een sociaal netwerk houdbaar?

Redacteur Media

De dag voordat Hyves aankondigde te stoppen met zijn sociale netwerk, presenteerde Facebook nieuwe cijfers over het derde kwartaal. Een onthullende presentatie.

Eerst kwam het goede nieuws. De winst van Facebook stijgt (plus 60 procent naar 2 miljard dollar in vergelijking met hetzelfde kwartaal vorig jaar), het aantal gebruikers dat minimaal eens per maand inlogt neemt toe (plus 18 procent naar 1,2 miljard gebruikers) en advertentiedollars stromen steeds harder binnen (plus 66 procent naar 1,8 miljard dollar).

Aandeelhouders blij. Het aandeel Facebook steeg met 15 procent.

Maar nadat financieel directeur David Ebersman na de presentatie tegen analisten vertelde dat Facebook „een afname in dagelijks gebruik van tieners” zag, ontplofte de bom. „We wilden dit met u delen, omdat we veel vragen over tieners krijgen”, gaf Ebersman als verklaring. De winst van het aandeel Facebook verdampte. Een stukje Facebook kost nu ongeveer 50 dollar, bijna evenveel als voor de presentatie.

De opmerkingen van Ebersman voeden een angst die al langer bestaat rond Facebook: het merk is niet cool meer. Tieners verplaatsen langzaam hun aandacht naar afgesloten Whatsapp-groepen en andere sociale netwerken als Tumblr, Snapchat en Instagram (ook van Facebook). Facebook pronkt met 1,2 miljard gebruikers (één op de zes wereldburgers heeft nu een Facebook-account), maar dat werkt ook tegen het bedrijf. Hoe on-cool is een sociaal netwerk waar je moeder ook op zit?

Het probleem: een sociaal netwerk is als je eerste relatie. Die verlaat je zodra er iets beters voorbijkomt.

Dat is precies wat Hyves overkwam, op kleinere schaal. Op het hoogtepunt had Hyves tien miljoen accounts: zo’n beetje elke Nederlander ouder dan 12 jaar met toegang tot internet. Veel van die accounts zijn inmiddels spookaccounts: ze bestaan nog, maar worden nooit bezocht. Hyves.nl ging van tien miljoen gebruikers naar 1 miljoen bezoekers per maand nu.

Logisch ook, dat tieners en twintigers de site al jaren geleden de rug toekeerden en langzaam maar zeker de rest meenamen. Toen het aantrekkelijke alternatief, Facebook, in mei 2008 voorbijkwam was de keuze snel gemaakt.

Hyves wordt begraven in een drukbezet sociaal netwerk-kerkhof. Naast CU2 en Friendster, dat op zijn hoogtepunt meer dan honderd miljoen actieve gebruikers telde. Tot Facebook kwam en de website leegstroomde. Een sociaal netwerk gedijt bij bereik: als iemand vertrekt is dit direct één vriend minder voor een grote groep. Zijn het er vijf, overweeg je vertrek. Bij tien ben je weg.

Friendster koos in 2011 eieren voor zijn geld en ging over in een gamingplatform. Hyves kopieert nu die strategie. Zowel Friendster als Hyves hield het tien jaar vol, Met die nattevingertheorie zou Facebook, opgericht in 2004, bijna aan zijn houdbaarheidsdatum zitten.

Is er een Facebook-killer in aantocht?

Voorlopig niet. Fotodienst Instagram was hard bezig gebruikers bij Facebook weg te lokken, totdat Facebook Insta-gram zelf maar inlijfde voor 1 miljard dollar. Een belangrijk argument om te denken dat Facebook het nog wel een tijdje uithoudt: het bedrijf heeft geld te besteden om coolness af te dwingen. En nestelt zich in de kern van ons internetgebruik: steeds meer sites zijn aan Facebook gekoppeld. Facebook is al meer dan een sociaal netwerk alleen.

De toekomst is niet te voorspellen. Internet verplaatst zich meer naar smartphones: een platform waar Facebook vooral in advertentie-inkomsten moeizaam voet aan de grond krijgt.

En wie weet, misschien zijn desktops en laptops (nog altijd de belangrijkste plek voor Facebook-gebruik) straks verdwenen en lopen we allemaal rond met wearable technology. We zien met Google-brillen en Samsung-horloges al een begin van een trend. Misschien dat daar wel een heel nieuw sociaal netwerk komt waar we allemaal bij willen horen.